سال انتشار: ۱۳۷۳

محل انتشار: هفتمین سمینار کمیته ملی آبیاری و زهکشی

تعداد صفحات: ۲۶

نویسنده(ها):

محمدرضا فاطمی –
اکبر شکرالهی – مشاورین فنی مدیر عامل سازمان آب و برق خوزستان
محمدحسین شیروی – مدیریت بهره برداری شبکه های آبیاری سازمان آب و برق خوزستان

چکیده:

شبکه آبیاری دز از رودخانه دز در استان خوزستان مشروب می شود. ساختمان این شبکه در سال ۱۳۴۱ شروع و در سال ۱۳۵۶ پایان یافته است. جمع مساحت خالص اراضی زیر شبکه ۹۳۷۵۰ هکتار است که حدود ۴۰۰۰۰ هکتار آن را اراضی یک پارچه و بقیه آن را اراضی یک غیر یک پارچه تشکیل می دهد. بر اساس نظر مهندسین مشاور دی انداز (D&R) که طراح شبکه بوده اند بازدهی کل آبیاری آن می بایست ۵۴% باشد اما در نتیجه عوامل متعدد این هدف حاصل نگردیده است.
در گزارش که در اردیبهشت ۱۳۷۲ به سمینار آبیاری و زهشکی تقدیم شد بازدهی کل آبیاری در اراضی غیر یک پارچه به وسعت حدود ۵۰۰۰۰ هکتار مورد بحث قرار گرفت و اشاره شد در این اراضی بازدهی کل آبیاری هرگز از ۲۶% تجاوز نمی کند و متوسط نه ساله آن (از ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۹) فقط ۲۱% بوده است. در گزارش حاضر یکی از عوامل مهمی که بنظر می رسد در بالا بردن بازدهی آبیاری موثر باشد یعنی یک پارچهبودن اراضی مورد بررسی قرار گرفته است. بدین ترتیب که در قسمتی از اراضی شبکه آبیاری دز که محل استقرار شرکتهای کشت و صنعت شهید بهشتی و شهید رجائی است و مجموعا ۸۹۳۲ هکتار وسعت دارد بازدهی کل آبیاری در همان دوره مورد اشاره محاسبه و با ارقام قبلی مقایسه شده است. حداکثر و متوسط بازدهی کل آبیاری اراضی اخیر بترتیب حدود ۳۷% و ۳۲% بوده است. آزمونهای آماری پارامتریک یک و غیر پارامتریک نشان میدهد که اختلاف بازدهی کل آبیاری در این دو گونه اراضی در سطح ۱% معنی دار است. همچنین بازدهی کل آبیاری در کشت و صنعت نیشکر هفت تپه نیز مورد بحث قرار گرفته و همان نتیجه حاصل شده است. با توجه به نتایج حاصله می توان پیشنهاد نمود که برای بهبود وضع بازدهی کلی آبیاری می بایست به زراعت و مدیریت یک پارچه در شبکه های مدرن توجه کافی مبذول شود.