سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: همایش خاک، محیط زیست و توسعه پایدار

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

گلاره خانبلوکی – کارشناس ارشد خاکشناسی
محسن جلالی – دانشیار گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه همدان

چکیده:

ممکن است خاکها به واسطه کاربرد فاضلاب، زباله های شهری، علف کشهاو کودها آلوده به فلزات سنگین از جمله روی، سرب، کادمیوم و یا سایر فلزات شوند. بیشتر این فلزات غیر متحرک بوده اما می توانند تحت شرایطpH پایین، ظرفیت تبادلی کم و تخلخلبالا متحرک شوند ( ٥) . تجمع فلزات سنگین در خاک می تواند اثرات زیانباری بر حاصلخیزی خاک, عملکرد اکوسیستم و سلامتی
انسان ها و حیوانات داشته باشد. پاکسازی خاکهای آلوده به فلزات سنگین یکی از مشکلترین و مهمترین اقدامات مهندسین محیط زیست است. برای تعیین اثرات مواد آلی محلول در قابلیت دسترسی فلزات سنگین باید از ماده ای استفاده شود که توانایی کمپلکس کردن فلزات را داشته و برای مدت قابل توجهی در خاک پایدار باشد. بدین منظور ازEDTA به عنوان نمونه ای از مواد آلی طبیعیاستفاده می شود( ۶). اگر EDTA و یا کلاتهای آن وارد خاک شوند، می توانند کمپلکس های پایداری با فلزات سنگین تشکیل دهند که بیشتر آنها محلول در آب بوده و می توانند با آب خاک منتقل گردند ( ٣). عامل کلات کننده EDTA نه تنها کمپلکس های محلول با فلزات تشکیل می دهد، بلکه ممکن است توزیع فلزات را نیز تحت تأثیر قرار دهد که این امر از طریق حرکت فلزات از قسمتهای با حلالیت کمتر به بخشهای محلول تر صورت می گیرد. حرکت فلزات سنگین در خاک تابع اشکال فیزیکو شیمیایی آنها در فاز جامد خاک است. فلزات در اشکال مختلف, تحرک و قابلیت دسترسی متفاوتی دارند. عصاره گیری متوالی تکنیکی است که برای تعیین اشکال مختلف فلزات در فاز جامد خاک بکار می رود. اشکال فلزات سنگین در خاک عبارتند از: تبادلی، کربناتی، پیوند شده با اکسیدهای منگنز، پیوند شده با اکسیدآهن و پیوند شده با مواد آلی مطالعه کردند ( ٨). ارزیابی خطرات محیطی نه تنها نیازمند مقدار کل فلزات سنگین در خاک است بلکه مقدار فلز سنگین در هر بخش و یا قلبلیت دسترسی آنها باید تعیین گردد ( ٧). چنج و همکاران (١٩٨٤ ) متوجه افزایش کادمیوم در بخش آلی خاکهای تیمار شده با فاضلاب شدند ( ٢). طبق نتایج باستا ( ١٩٩٣ ) کمپلکس شدن کادمیوم به وسیله مواد آلی برای نگهداری آن در خاک اهمیت دارد ( ١) بعضی فلزات مثل روی می توانند سبب جابجایی آهن درکمپلکسهای Fe Ш-EDTA در محلول خاک یا در آب رودخانه شوند ( ٤). هدف از این مطالعه بررسی تأثیرEDTA در توزیعمجدد عناصر روی ، سرب و کادمیوم در خاکهای آلوده می باشد. به منظور تعیین چگونگی توزیع فلزات میان اجزا و پتانسیل حلالیت آنها از روش عصاره گیری متوالی استفاده شده است.