سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: همایش ملی توسعه کارآفرینی در آموزش های علمی کاربردی کشاورزی

تعداد صفحات: ۲۹

نویسنده(ها):

محسن ابراهیم پور – استادیار مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی جهادکشاورزی.
محسن علینی – استادیار مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی جهادکشاورزی
فهیمه جهان نما – عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی جهاد کشاورزی.

چکیده:

مقاله حاضر تلخیصی از طرح پژوهشی ملی استاندارد آموزشی مشاغل روستایی کشاورزی ایران است. این پژوهش به شیوه ای پیمایشی، اسنادی و تحلیل اعتبار صوری و تجربی در سه مرحله عملیاتی انجام یافت. مرحله شناسایی و طبقه بندی تعداد ۲۸۸۱ عنوان شغلی در شش مورد شامل بخش های زراعت و باغبانی، دام و طیور، شیلات و آبزیان، منابع طبیعی و آبخیزداری، صنایع کشاورزی و روستایی و خدمات کشاورزی و روستایی و ۱۸۶ زیربخش است که با همکاری بیش از صد نفر از کارشناسان ذیربط صورت گرفت. مرحله دوم شامل تجزیه و تحلیل مشاغلی است که بر مبنای معیارهای علمی و عملی نیاز به شناخت و تحلیل محتوایی و وضعیتی مولفه های شرائط احراز و متغیرهای الگویی داشتند. در این مرحله ۱۸۵۱ شاغل در استان های کشور مورد بررسی قرار گرفتند و مقاله حاضر برگرفته از این پژوهش عظیم است. در این پژوهش، ابتدا و متعاقب طرح و تشریح ابعاد مسأله ای و اهداف تحقیق، مبانی نظری و علمی تدوین گردید و آنگاه اصول و رویه های روش شناختی و شیوه های مناسب در عملیات میدانی ارائه و تحلیل گردیدند. شناخت محتوا و ویژگیهای مشاغل کشاورزی و تحلیل ابعاد مهارتی، حرفه ای و تجربی بیش از سه میلیون و سیصد هزار شاغلین آن، به منظور دستیابی به استاندارد آموزشی مشاغل، کارکردی معرفتی، روشی و بنیادین در رویکردهای نوین آموزشی خاصه تئوریهای پودمانی، بدیل، نهادی محور و محلی دارند. طبقه بندی و تجزیه و تحلیل مشاغل در سازمانهای نوین ، روشها، مراحل و شیوه های آن و همچنین تعریف نظری و عملیاتی از شغل و شاغل، ابعاد نظری شغل و آنالیز شغل مطالب پژوهش هستند. تحلیل چند متغییری ماهیت و ابعاد محتوایی، وضعیتی، محیطی و
الگویی مشاغل به منظور دستیابی به شرائط و اختصاصات برنامه آموزشی مشاغل از مهمترین مراحل پژوهش است. باتحلیل عاملی و بر مبنای ۳۳ معرف و ۳ مؤلفه بنیانی ۸/۴ درصد از مشاغل کشاورزی و روستایی مورد بررسی، کاملاً سنتی هستند. ۲۳/۳ درصد از مشاغل مورد بررسی، نیز در زمره مشاغل انتقالی قرار دارند و در مجموع بیش از ۳۱ درصد یا حدود یک سوم از مشاغل مورد بررسی در زمره مشاغل سنتی (با بالا بودن میانگین سنی و میزان بیسوادی شاغلان) قرار دارند و نیاز به برنامه های آموزشی ویژه دارند. بیشترین مشاغل مورد بررسی در زمره مشاغل در حال گذر هستند، این نوع از مشاغل حدود ۵۰ درصد از ویژگیهای مشاغل مدرن و ۵۰ درصد از ویژگیهای مشاغل سنتی را دارا هستند. مشاغل مدرن نیز ۲۴ درصد از کل مشاغل مورد بررسی را شامل شدهاند. بیش از ۱۱ درصد مشاغل ( ۳۴ عنوان شغلی) نیز در زمره مشاغل کاملاً نوین قرار داشتهاند. بر این اساس، در تدوین استانداردهای آموزشی مشاغل علاوه بر تکیه بر محتوای شغل، توجه به ویژگیها و ماهیت شغلی بالاخص معیارهای ۳۳ گانه و مؤلفه های ترکیبی سه وجهی بسیار اساسی هستند. سطح تناسب محتوای آموزشی با محتوای شغل، ویژگیهای شاغلین و شروط موقعیتیوضعیتی، افزایش مییابد. پیش بینی می شود که تحولی اساسی در شیوهها و محتواهای آموزش شغلی ایجاد شود و این تحول در سطوح آموزش عالی نیز تعمیم یابد.