سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: نهمین سمینار سراسری آبیاری و کاهش تبخیر

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

محمدباقر مرادجانی – مهندس ناظر مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان سلسله
علیرضا توکلی – عضو هیات علمی موسسه تحقیقات کشاورزی دیم
معصومه خلیلی ارجمندی – آموزگار آموزش و پرورش منطقه ۱۴ تهران

چکیده:

به منظور بررسی وضعیت بهره برداران و روند کوچک شدن اراضی کشاورزی به طور موردی اراضی کشاورزی بخش فیروزآباد شهرستان سلسله مورد مطالعه قرار گرفت. این بررسی نشان داد که کل سطح زیر کشت اظهارشده و موجود در روستاهای منتخب بخش فیروزآباد این شهرستان بالغ بر ۱۱۰۴۴ هکتاربوده که پس از اندازه گیری آن با دستگاه GPS (مدل Etrex-vista) میزان دقیق سطح زیر کشت به ۴۵۸۷ هکتار (۴۱/۵ دصد ) تقلیل یافت. در سال زراعی ۸۵-۱۳۸۴ از ۴۵۸۷ هکتار اراضی مساحی شده ۱۸۰۰ هکتار دیم و بقیه ابی بوده است. در اراضی دیم ۱۰۰۰ هکتار به گندم و بقیه به نخود، عدس و جو اختصاص داشت. از ۲۷۸۷ هکتار اراضی آبی ۱۲۵۰ هکتار به گندم ابی، ۴۰۰ هکتار چغندرقند ، ۳۰۰ هکتار باقلا ، ۲۶۰ هکتار کلزا ، ۱۲۰ هکتار ذرت و بقیه به شبدر و یونجه اختصاص داشت اما درسال زراعی ۸۶-۱۳۸۵ سطح زیر کشت گندم ابی تقریبا ثابت باقی ماند ولی سطح زیر کشت کلزا به دلیل سیاست های حمایتی و تشویقی دولت با رشد ۳۳ درصدی به ۳۴۵ هکتار رسید و در عوضکاشت ذرت با کاهش شدید به ۱۵ هکتار تقلیل یافت و کاشت باقلا نیز با کاهش مواجه بود. در سال ۱۳۸۴ متوسط سهم هر بهره بردار از زمین زراعی (اعم از ابی و دیم) بین ۰/۹۵ هکتار تا ۴/۴۱ هکتار (متوسط ۳/۲۹۸) در سطح روستاهای منتخب متغی بود که پس از دو سال حدود تغییرات آن به ۰/۸۴ تا ۴/۴۱ هکتار (متوسط ۳/۲۹۸) در سطح روستاهای منتخب متغیر بودکه پس ازدوسال حدود تغییرات ان به ۰/۸۴ تا ۴/۰۴ هکتار (متوسط ۲/۹۶) کاهش یافت که نشان دهنده کاهش ۱۰/۲ درصدی سهم مالکین طی دو سال می باشد. ضمن اینکه کل ۴۴۵۸۷ هکتار در ۸۷۶۸ قطعه پراکنده بود که متوسط قطعات درروستاها از ۰/۲۷ تا ۰/۹۷ هکتار ومتوسط ۰/۵۲ هکتار بوده است بدیهی است که اندازه قطعات در روستاها کمتر از حد پایین نیز بوده و تا ۲۰۰-۱۰۰ متر مربع نیز می رسد . با عنایت به اینکه تلفات آب در قطعات زراعی کوچک زیاد است و این معضل در سطح بسیاری از روستاهای کشورحاکم است و شیوه های نوین ابیاری نیز نمی تواند توجیه پذیر باشد لذا ضرورت دارد که تحقیقاتی که مطابق با شرایط زراعی واقعی کشور است صورت پذیرد تا کاربردی باشد. ازجمله این راهکارها تحقیقات به زراعی در سطح مزارع زارعین on-farm است.