سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: کنفرانس ملی خرما، چالشها و پتانسیلهای تولید و صادرات خرما در ایران

تعداد صفحات: ۳۴

نویسنده(ها):

میرعبدالله حسینی – عضو هیئت علمی پژوهشی موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی

چکیده:

مقاله حاضر با هدف تعیین نوع ساختار تولید و تجارت جهانی و ساختار صادرات خرمای ایران با شرکای تجاری و شناسایی بازارهای هدف خرمای صادراتی ایران تدوین یافته است. این مقاله شامل قسمتهای؛ مقدمه، مبانی نظری و روش‌شناسی تحقیق (در دو محور ساختار بازار و بازارهای هدف)، ساختار تولید جهانی خرما، ساختار تجارت (واردات و صادرات) جهانی خرما، ساختار صادرات خرمای ایران با شرکای تجاری، بازارهای هدف خرمای صادراتی ایران، و نتیجه‌گیری و توصیه‌های سیاستی است. نتایج حاصل از تحقیق نشان می‌دهد که:
۱- اختار تولید جهانی خرما از انحصار چند جانبه با نوساناتی در طول دوره ۲۰۰۵-۱۹۸۹ مواجه بوده و سهم ایران از تولید جهانی تا سال ۲۰۰ رو به افزایش بوده و در مقابل سهم تولید عراق رو به کاهش گذاشته است. اما در سالهای ۲۰۰۵-۲۰۰۰ عربستان صعودی با پیشی‌گرفتن از ایران، بعد از مصر بزرگترین رقیب ایران در تولید جهانی خرما محسوب می‌شود.
۲- ساختار تجارت جهانی گویای آن است که ساختار صادرات جهانی خرما از انحصار چندجانبه بسته به انحصار چندجانبه باز تغییر یافته و از قدرت انحصاری صادرکنندگان جهانی خرما کاسته شده و در مقابل ساختار واردات جهانی خرما از انحصار چندجانبه پیروی کرده و بر قدرت انحصاری واردکنندگان جهانی خرما افزوده شده است. مقایسه ساختار صادرات و واردات جهانی خرمان نشان می‌دهد که انحصار از آن خریداران (واردکنندگان) خرما است تا صادرکنندگان آن.
۳- ساختار صادرات خرمای ایران به واردکنندگان آن محصول گویای آن است که واردکنندگان خرما از ایران از ثبات نسبی برخوردار نبوده‌اند و طی سالهای ۶۸-۱۳۵۸ پیوسته از قدرت چانه‌زنی ایران در میان واردکنندگان خرما کاسته شده و اما طی سالهای ۸۳-۱۳۶۸ به خصوص در برنامه‌های اول و سوم توسعه با ورود تعداد زیادی کشور به جمع واردکنندگان از قدرت انحصاری آن کشورها کاسته شده و غالباً عمده واردکنندگان خرما از ایران، کشورهایی هستند که به صادرات مجدد آن اقدام می‌کنند.
۴- و در پایان تعداد ۲۹ کشور که ویژگی‌های بازار هدف خرمای صادراتی ایران را دارند، به‌عنوان بازارهای هدف خرمای صادراتی ایران معرفی شده‌اند.