تشدید و طرز تشخیص آن

وقتی دو حرف همجنس در  يك کلمه پی در پی  یکدیگر واقع شوند و اولی ساکن و دومی متحرك باشد یکی ازانها را حذف میکنیم و بجای حرف محذوف رویان  دیگری علامت را که تشدید باشد میگذاریم . حرفی که دارای تشدید باشد مشدد نامیده میشود مانند بر،فعال ،در فارسی تشدید بسیار کم است و حروفی که درفارسی تشديد می پذیرند اغلب عبارتند از :پ (تپه،لپه) چ(بچه) ر(اره،خرم،غریدن ) ک ( شکر ، تکه )ل ( گلكه ، کله) م ( امید)

اما در لغات عربی تشدید فراوان یافت میشود و اکثر موارد آن بقرار زیر است:

۱-حرف دوم بیشتر اسم های دو حرفی درعربی مشدد است (مگر اینکه در اصل حرفی در آن بوده که ساقط شده است مانند یاد که اصل آن یدی بوده است) و در اصلی سه حرف بوده که حرف دوم و سوم در هم ادغام مشدد شده است مثل :

حق ، رب ،بر و شر. این حرف سوم غالبا در جمع و مشتقات بعدی ظاهر میشود

– مثل چهار کلمهٔ ذکر شده که جمع آنها حقوق ، ارباب ، ابرار و شرور است (که قاف و باء وراء در دو برابر شده است

۲ – یاء نسبت درعربی  بطورکلی مشدد است مانند دنیوی ، شرقی ، غربی،حجازی، هاشمی، علوی، ولى،فارسی یاء نسبت بدون تشدید است مانند :

– توضیح آنکه اگر کلمات منسوب در عربی را به « ان » جمع ببندیم تشدید حذف میشود و اگر کلمات منسوب در فارسی را به « ات »یا «ین»«ون» جمع بیندیم یاء انها مشدّد میشود مثل حجازیان ، هاشمیان، فهلویات اصفهانیون جمع بندیم یاء انها مشتاد میشود مثل حجازیان، هاشمیان، فهلویات” اصفهانی

۳- کلماتی که بر اوزان فعال ، فعيل ، فعال ، فعاله باشد حرف دوم آنها مشدد میشود مانند :کتاب،صدیق،قصاب،علامه

۴-کلماتی که براوزان مفعل ،مفعل،تفعل باشد حرف سوم آنها مشدد است.

مثل : محصل، مجمد، ترفع .

۵ – کلماتی، که در اوزان متفعل و متفعتل باشد د حرف چهارم انها مشدد است.

مثل :مترصد،متقدم

۶ – حرف یاء در « ثیت » مصدری مشدّد است . مانند : مسؤلیت علاوه بر این موارد کلمات دیگری نیز در عربی مشدد می باشد ولى در فارسی موارد استعمال زیاد ندارد و به ممارست میتوان انها را فرا گرفت بہترین طرزتشخیصی تشدید از راه گوش است که همواره گوینده حرف مشدد تکیه میکند

و آنرا مانند دو حرف تلفظ میکند و بدون این کار نمیتوان آن کلمه را تلفظ کرد و از همین راه می توان بیشتر کلمات مشدد را تشخیص داد .