تعریف دلیل:

چون موضوع تحقیق ادله معنوی است لذا شایسته است ابتدا دلیل و انواع آن را در دعاوی و جرایم بشناسیم.

تعریف لغوی دلیل:

دلیل واژهای عربـی اسـت کـه از فعـل ثلاثـی مجّـرددلﱢ» یـدلّﱡ دلالـه« مشـتق شـده و بـر وزن »فعیـل« و بـه معنـای فاعـل مــی باشــد. بنــابراین دلیـل بــه معنــای »دال«، و بــه معنــای راهنمــا، رهنمــون شــونده، دلالــت کننــده و هــدایت کننــده مــی باشد. جمع مکسر دلیل، ادلّه می باشد.

تعریف اصطلاحی دلیل:

نظام دلایل معنوی معنــای اصــطلاحی دلیــل نیــزاز معنــای لغــوی آن چنــدان دور نیفتــاده اســت. جایگــاه اصــلی بحــث دلیــل، علــم منطــق مــی باشد. طبق نظـر علمـای منطـق، دلیـل عبـارت اسـت از شـیئی کـه از وجـود آن پـی بـه وجـود شـیئی دیگـر مـی بـریم. در زبــان رایــج نیــز ایــن معنــای منطقــی کــاربرد فراوانــی دارد. هرچنــد عــوام گــاهی دلیــل را بــه معنــای متــرادف بــا علــت نیــز استعمال میکنند، اما علـت و دلیـل همیشـه کـاملا منطبـق بـر یکـدیگر نیسـتند. زیـرا در علـم منطـق و نیـز در بحـث ادلـه ی اثبات دعوا، هم علـت و هـم معلـول مـی تواننـد دلیـل محسـوب شـوند. ماننـد مـوردی کـه مـا از وجـود معلـول (دود) بـه وجود علت (آتـش) آگـاه مـی شـویم و یـا بـرعکس، ازوجـود علـت (خورشـید) پـی بـه وجـود معلـول (روشـنایی) مـی بـریم. بنابراین دلیل اعم از علت می باشد و می تواند یا علت و یا معلول باشد.