سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: هفتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

مهدی قنواتی نسب – دانشجوی کارشناسی ارشد عمران – آب ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر
محمود شفاعی بجستان – استاد واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران
هوشنگ حسونی زاده – استاد یار گروه عمران – آب ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر

چکیده:

با توجه به اینکه رودخانه ها دامنۀ وسیعی از جریان ها را تجربه می کنند عقیده بر آن است که آنها روی هم رفته در یک دوره بازگشت از سال شکل و ابعادشان را با یک جریان غالب تنظیم می کنند و بطور کلی ابعاد رودخانه ها تابع مقدار دبی خاصی است که به آن دبی غالب گویند . از این رو دبی غالب به جریان دایمی اطلاق می شود که بتواند مانند سیلاب های طبیعی باعث ایجاد رژیم تعادل در رودخانه شود . از طرفی در بسیاری از کارهای مهندسی رودخانه پیش بینی ابعاد هندسی رودخانه بسیار ضروری است بنابراین دانستن مقدار واقعی دبی غالب حائز اهمیت می باشد .
برای هر رودخانه سه روش کمی برای تعیین دبی غالب ارائه گردیده است که عبارتند از :
-۱ دبی مقطع پر [۱]
– ۲ دبی مؤثر [۲]
– ۳ دبی متوسط سیل سالانه با دوره بازگشت ۲/۳۳ سال [۳]
از میان دبی های فوق یکی کنترل کننده ابعاد و رژیم رودخانه می باشد .
مقدار دبی مقطع پر با استفاده از مقاطع عرضی رودخانه و رسم نسبت عرض سطح مقطع به عمق w/d در مقابل عمق جریان (d) در دستگاه متعامد و مشخص کردن عمقی که در آن نسبت w/d حداقل باشد بدست می آید
سپس عمق مورد نظر را بر روی منحنی دبی – اشل برده و دبی مقطع پر را تعیین می کنیم . برای رسیدن به اهداف این تحقیق آمار دبی روزانه ، دبی رسوب و مقطع عرضی ایستگاه و سایر داده های مورد نیاز از ایستگاه های پای پل واقع بر رودخانه کرخه ، ایستگاه دهملا واقع بر رودخانه زهره ، ایستگاه جوکنک واقعبر رودخانه الله جمع آوری گردید . آنگاه برای هر از این ایستگاه ها منحنی w/d ، در مقابل (d)، منحنی سنجه رسوب و توزیع آماری دبی متوسط سیل سالانه با روش گامبل انجام گردیده و در نهایت برای هریک از این ایستگاه ها مقدار دبی مؤثر، دبی غالب و دبی با دوره بازگشت ۲/۳۳ سال محاسبه و با هم مقایسه گردید . نتایج این تحقیق نشان داد که در هر سه ایستگاه پای پل ، دهملا و جوکنک ، جریان غالب و کنترل کننده ابعاد و رژیم رودخانه دبی مقطع پر می باشد . و این به دلیل آن است که دبی مقطع پر در هر سه ایستگاه مورد مطالعه از دبی مؤثر و دبی متوسط سیل سالانه بیشتر و دارای دوره بازگشت کوتاه تری ( حدود یک سال ) است