سال انتشار: ۱۳۷۹

محل انتشار: چهارمین همایش انجمن زمین شناسی ایران

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

محمد حسین زرین کوب – گروه زمین شناسی دانشگاه بیرجند
صدرالدین امینی – گروه زمین شناسی دانشگاه تربیت معلم تهران
علی میثمی – گروه زمین شناسی دانشگاه تربیت معلم تهران

چکیده:

آمیزه افیولیتی منطقه بیرجند یکی از مناطق مهم آمیزه ی افیولیتی شرق کشور است. رخنمون های سنگی در این منطقه، شامل مجموعه آمیزه ی افیولیتی به عنوان قدیمی ترین واحدهای سنگی و نهشته های بعد از جایگیری آمیزه ی افیولیتی است. در مجموعه آمیزه ی افیولیتی، سنگ های اولترامافیک، مافیک و گدازه های بازی بالشی که با نهشته های پلاژیک تداخل یافته اند، مشاهده می شود. نهشته های پلاژیک همراه با گدازه های بازی شامل سنگ آهک های پلاژیک کرم رنگ، شیل ها و مادستون های ارغوانی و سرخ رنگ رادیولردار است. بر روی مجموعه آمیزه ی افیولیتی منطقه بیرجند یک کنگلومرای پیشرونده با اجزایی از قطعات مختلف آمیزه ی افیولیتی با سیمان کربناتی، به طور ناهمشیب قرار گرفته است. به دنبال کنگلومرای پیشرونده، ماسه سنگ آهکی، آهک ماسه ای و سنگ آهک های غنی از فسیل نهشته شده اند. سن به دست آمده از مجموعه فسیل های مشاهده شده در آهک های پلاژیک و شیل های رادیولردار در محدوده کمپانین-ماستریشتین است که نشان می دهد سن تبلو افیولیت از کمپانین-ماستریشتین قدیمی تر است. قدیمی ترین آثار فسیلی مشاهده شده در نهشته هایی که به طور ناهمشیب بر روی آمیزه ی افیولیتی قرار گرفته است. جلبک قرمزی به نام Disticoplax با سن پالئوسن-ائوسن زیرین است. سایر فسیل های شناخته شده، محدوده سنی وسیعی از پالئوسن تا اولیگوسن را دارند. با توجه به مجموعه فسیلی موجود در این نهشته ها، سن جایگیری آمیزه ی افیولیتی بیرجند، کرتاسه بالایی-پالئوسن تعیین می گردد. وجود فسیل هایی همچون Operculina در سنگ آهک های بخش بالایی نهشته های روی آمیزه ی افیولیتی ، بیانگر آن است که حوضه رسوبی ایجاد شده پس از جایگیری آمیزه ی افیولیتی، دست کم تا اولیگوسن وجود داشته است. شواهد فسیلی نشان می دهد که جایگیری آمیزه ی افیولیتی منطقه بیرجند با فاز کوهزاد لارامید، و زوال حوضه رسوبی ایجاد شده پس از جایگیری آمیزه ی افیولیتی، با فاز کوهزاد پیرنه منطبق است.