سال انتشار: ۱۳۸۲

محل انتشار: سومین همایش آبخوانداری

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

عباس عطاپورفرد – کارشناس پژوهشی، مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان تهران
شاهرخ حکیم خانی – کارشناس پژوهشی، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران

چکیده:

مواد رسوبی فرسایش یافته از درون حوضه در عرصه های پخش سیلاب ترسیب می گردد. برای لایروبی رسوبات یاد شده هزینه های گزافی باید صرف شود و بعلاوه در طول زمان نفوذپذیری عرصه پخش سیلاب به مقدار قابل توجهی کاهش می یابد. لذا اجرای برنامه های حفاظت خاک و کنترل رسوب در داخل حوضه ضروری است. لازمه اجرای این برنامه ها، شناسایی منابع صالی رسوب و در کل مناطق فرسایش پذیر می باشد. بدست آوردن چنین اطلاعاتی ازمنابع رسوب به روشهای معمولی همانند اندازه گیری مستقیم مشکل است. اما روش منشا یابی مرکب و کمی می تواند مبنائی برای تعیین منشاء رسوبات و سهم هر یک از منابع رسوب از جمله زیر حوضه ها باشد. روش یاد شده جهت تعیین سهم زیر حوضه های حوضه چنداب بامساحت بالغ بر ۹۷/۳ کیلومتر مربع در تولید رسوب بکار رفته است. در طول این پژوهش کانیهای رسیبعنوان منشایاب مناسب مورد استفاده قرار گرفته اند. برای این کار از رهانه هر زیر حوضه یک نمونه برداشته شده وسپسیک نمونه نیز از رسوبات عرصه پخش سیلاب اخذ شده است. نمونه های یاد شده از الک ۲۰۰ (۶۳ میکرون) عبور داده شده و تحت آزمایش XRD نمودار آنها تهیه گردیده است. در ادامه نوع و مقدار کانی رسی درهر نمونه تعیین شده و به روش همگن سازی خوشه ای، زیر حوضه های همگن تفکیک شده اند. سپس با استفاده از مدل چند متغیره خطی، سهم نسبی هر واحد همگن در تولید رسوب تعیین شده است. مقدار ماینگین سالیانه تولید رسوبات زیر حوضه بر اساس از مدل چند متغیره خطی، سهم نسبی هر واحد همگن در تولید رسوب تعیین شده است. مقدار میانگین سالیانه تولید رسوبات زیر حوضه بر اساس اطلاعات آماری موجود و همچنین تخمین مقدار رسوبات تعیین شده است. مقدار میانگین سالیانه تولید رسوبات زیر حوضه بر اساس اطلاعات آماری موجود و همچنین تخمین مقدار رسوبات تجمع یافته در درون کانالها (به مدت ۵ سال) تعیین شده و مقدار مزبور پس از محاسبه پس از محاسبه در کل حوضه بر اساس نسبت نسبت های حاصله مابین واحدهای همگن تقسیم گردیده است . در ادامه، نتایج حاصله با نتایج روش MPSIAC صورت مورد مقایسه قرار گرفته است. در حوضه مزبور میزان فرسایش پذیری به روش MPSIAC، ۲/۸ تن در هکتار در سال برآورد گردیده است.