سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: نهمین سمینار سراسری آبیاری و کاهش تبخیر

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

محمدباقر رهنما – استادیار دانشگاه شهید باهنر کرمان بخش مهندسی آب
حمید رضایی مقدم – دانشجوی کارشناسی ارشد سازه های آبی دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده:

محاسبه معادلات نفوذ آب در خاک یک منطقه، مدل سازی جریانات سطحی و زیر سطحی آن منطقه را آسانتر می سازد و با داشتن مدل مناسب در یک منطقه کارطراحی و ارزیابی پروژه های ابی با دقت بیشتر صورت می گیرد. به دلیل وابستگی ضرایب معادلات نفوذ به نوع خاک وشرایط سطحی زمین آزمایشات میدانی برای تعیین این ضرای امری ضروریست. سرعت نفوذ آب در خاک یکی از پارامترهای مهم در طراحی و اجرای پروژه های آبیاری، زهکشی، مدیریت منابع آب، حفاظت خاک، مطالعات هیدرولوژی و تغذیه مصنوعی می باشد. دراین مطالعه میزان نفوذ آب به داخل خاک به روش استوانه های مضاعف (دبل رینگ) در دشت قطار بنه از دشت های اطراف معدن سنگ آهن گل گهر سیرجان که در ۵۵ کیلومتری جنوب غرب سیرجان قرار دارد بررسی گردید. منطقه مورد مطالعه دارای اقلیم گرم و خشک بامتوسط بارندگی سالیانه ۱۸۷mm در کوهستان و ۱۲۵mm در دشت ازجمله مناطقی است که ازمنابع آب زیر زمینی آن جهت مصارف مختلف در معدن گل گهر سیرجان استفاده میگردد. آزمایشات در ۳۵ نقطه این دشت که حدود ۲۰۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد صورت گرفت نقاط به گونه ای انتخاب شدند که هر نقطه تقریبا نماینده محدوده ای از دشت مذکور می باشد (شرایط فیزیکی وسطحی خاک)، سپس داده های لازمو مختصاتنقاط نیز با GPS برای بازبینی مجدد و مشخص کردن در نقشه ها برای هر نقطه برداشت شد. درمرحله بعد محاسبات لازم جهت تعیین ضرایب چهار مدل نفوذ آب درخاک (مدل سازمان حفاظت خاک آمریکا SCS ، مدل فیلیپ، مدل کوستیاکف و مدلکوستیاکف – لوییس) معادلات نفوذتجمعی، متوسط سرعت نفوذ و سرعت نفوذ لحظه ای برای خاک این منطقه انجام شد و پس ازارزیابی مدلها مشخص گردید که مدل فیلیپ بهترین ومناسب ترین مدل جهت برآورد نفوذ تجمعی و سرعت نفوذ درمنطقه می باشد که از نتایج حاصله در مدل سازی منابع آب زیر زمینی و سایر مطالعات استفاده می گردد. دلیل انتخاب مدل فیلیپ به عنوان مناسبترین مدل در این منطقه بالا بودن ضرایب همبستگی ، حداقل بودن واریانس داده ها و نزدیک بودن نتایج حاصل از این مدل به مقادیر واقعی (متوسط سرعت نفوذ و سرعت نفوذ لحظه ای) در این منطقه می باشد.