سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: اولین همایش منطقه ای بهره برداری از منابع آب حوضه های کارون و زاینده رود (فرصتها و چالشها)

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

شهباز شمس الدینی – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بخت

چکیده:

استان چهارمحال و بختیاری با حدود یک درصد مساحت کل کشور و میانگین بارش ۶۲۰ میلی متر در سال ، دارای حجم نزولات جوی معادل ۱/۱۰ میلیارد متر مکعب می باشد. حجم تخلیه آب از رودخانه های مهم استان در سال۸۳-۱۳۸۲ به حدود ۹/۵ میلیارد متر مکعب بالغ شده که حدود ۸۸۰ میلیون متر مکعب آن به حوضه زاینده رود و حدود ۵۰۴۴ میلیون متر مکعب دیگر به حوضه کارون سرازیر شده است. اگر چه استان از حجم قابل توجهی از آبهای سطحی برخوردار است ولی به علت مشکلاتی از قبیل اختلاف ارتفاع بین رودخانه ها و دشتهای مجاور استفاده از این آبها در مصارف مختلف به آسانی میسر نیست. در نتیجه عمده مصارف آب استان از طریق برداشت از سفره های زیرزمینی آب صورت می گیرد .مقدار مصرف آب در بخشهای مختلف کشاورزی ، شرب و صنعت و معدن استان حدود ۹۷۹ میلیون متر مکعب برآورد گردیده که از این مقدار ۵/۹۰ درصدآن در بخش کشاورزی ، ۳/۷ درصد برای شرب و۲/۲ درصد نیز در بخش صنعت و معدن به مصرف رسیده است.از مساحت ۱۶۵۳۳ کیلومتر مربعی استان حدود ۲/۱۵ درصد آن قابل کشت و زرع می باشد که از این مقدار نیز ۶/۶ درصد به باغات و ۲/۳۲ درصد آن به آیش اختصاص یافته است . سطح زیر کشت استان در سال زراعی ۸۳-۱۳۸۲ تنها ۱۳۴۰۱۶ هکتار بوده که ۶۶۰۴۷ هکتار آن زیر کشت دیم و ۶۷۹۶۹ هکتار زیر کشت آبی می باشد.این مطالعه با استفاده از اطلاعات کتابخانه ای و به کمک تکنیک برنامه ریزی خطی (LP) جهت تعیین عوامل محدود کننده زیربخش زراعت استان، تعیین قیمت سایه ای عوامل تولید، تعیین هزینه فرصت تولید هر یک از محصولات زراعی و نیز شناسایی ترکیب حداکثر کننده سود محصولات عمده زراعی استان انجام شده است. تجزیه و تحلیل اطلاعات بیانگر آن است که تولید گندم آبی ،لوبیا ،حبوبات دیم وتولید نباتات علوفه ای منجر به حداکثر سود در زیربخش زراعت خواهد شد . در همین حال بیشترین هزینه فرصت مربوط به تولید برنج و کمترین آن مربوط به تولید سیب زمینی است. مهمترین عامل تولید محدود کننده زیربخش زراعت در شرایط کنونی عامل زمین می باشد که دارای بیشترین قیمت سایه ای در بین سایر عوامل بوده است(۶۲۳۲). در زیربخش زراعت استان هرچند آب به عنوان یک عامل محدد کننده مطرح گردیده (با قیمت سایه ای غیر صفر۳۲) ولی بر اساس خروجیهای مدل ، دارای کمترین قیمت سایه ای در بین سایر عوامل تولید است .