شاید بتوان گفت که پژوهش در یک موضوع، زمانی بوجود میآید که تفاوتی معقول بین آنچه که است و آنچه که ایده ال است یا طراحی شده است وجود داشته باشد. علت و عوامل اختلاف نامشخص است. یا بیش از یک پاسخ یا چندین راه حل برای مشکل مورد نظر وجود داشته باشد. که البته پیدا پژوهشی هستند؟ و سوالات مختلفی از جمله اهمیت موضوع بر حسب زمان، مکان، هزینه و غیره مطرح میگردد. چگونه منابع معتبر علمی جستجو و شناسایی گردد و موارد دیگر که در این فصل مورد بحث قرار میگیرند.

 انتخاب موضوع پژوهشی

همانطوریکه اشاره شد، انتخاب موضوع پژوهشی بسیار مهم است. سوال اساسی که میتوان در اینجا مطرح کرد این است که چه موضوعاتی قابل تحقیقی هستند؟ مطمئنا موضوعاتی که اطلاعات حاضر در باره آنها محدود و ناقص است و یا این که هیچ اطلاعی در باره آنها موجود نیست و یا موضوعاتی که با ذشت زمان ، بطور مداوم نیاز به بازتولید اطلاعات و دانش دارد. تحقیق نیاز به فکر و زمان زیاد دارد و محقق باید به موضوع تحقیق علاقه داشته باشد که با انتخاب یک ایده یا موضوع کلی آن را شروع میکند و با جمع اوری منابع، مطالعه و بررسی بیشتر و بیشتر موضوع مورد نظر را محدود و محدودتر می کند.

جان دیوئی معتقد است اولین مرحله تحقیق احساس وجود یک مشکل است به این معنی که پژوهشگر در کار خویش با مانع یا مشکلی روبرو گردیده است که در حل آن ابهام یا تردید دارد و نمیتواند در مقابل آن ساکت بماند.» با توجه به این توضیحات میتوانیم «مسئله تحقیقی» را به عنوان یک سوال مطرح کنیم و به اهمیت آن پی ببریم.

موضوع تحقیق برای محقق به دلایل زیر مطرح میشود: – کنجکاوی و ذهن جستجوگر محقق و جستجو در پایگاهای منابع علمی. تجارب شخصی و موضوعات و مشکلات مشاهده شده در فیلد کاری.

– مطالعه آثار مکتوب یا یافتن موضوع از دل تحقیق دیگران و از مجلات تخصصی و گزارشات

کنفرانس ها و سمینارها.

– منابع شفاهی و متقاضیان تحقیق که طرح های پژوهشی خود را ارئه مینمایند.برای انتخاب یک موضوع مناسب، محقق باید ابتدا در زمینه مورد علاقه و تخصصی خود؛ وجود یک مشکل را احساس کند. یا دامنه و حوزه ای که پژوهشگر در آن مشغول به فعالیت است نیاز به بهبود و ارائه راهکاری جدید داشته باشد و یا در حوزه ی فعالیت خود ایده ای نو و خلاقانه در ذهن داشته باشد.که می خواهد آن را به مرحله اجرا در آورد. در این صورت است که پژوهشگر می تواند موضوعاتی را جهت پژوهشی جمع آوری کرده و در نهایت با توجه به جدید بودن، کاربردی بودن و به روز بودن، بهترین موضوع را انتخاب کند. برخی از ملاحظات و نکات اولیه ای که هر محقق باید در ابتدا مورد توجه قرار دهد تا بتواند مسائل تحقیقی مناسبی انتخاب کند عبارتند از: – مطالعه اجمالی در برخی زمینه های موردعلاقه و مهم. – جستجو در برخی پایگاه ها و نیز اینترنت تحت عبارت «موضوعات پژوهشی » و یا «اولویت های پژوهشی “» و یا «مباحث پژوهشی » و یا «پیشنهادهایی برای پژوهش های بیشتر» در حوزه های دلخواه برای آگاهی از موضوع های بالقوه مناسب و بررسی فراخوان های پژوهشی سازمان ها و شرکت ها. مطالعه و وارسی «پیشنهادهایی برای پژوهشهای بیشتر» در فصل آخر پایان نامه ها. گزارش های پژوهشی و مقاله ها برای آگاهی از موضوع های بالقوه مناسب و شرکت در کنفرانس ها وهمایش ها. مشورت با استادان و سایر دانشجویان آگاه و منتقد در مورد موضوع های قابل قبول و مطرح. توجه به علاقه و یا تجربه استاد مربوطه به موضوع پیشنهادی.