سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: نهمین کنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

سیدعلی پیغمبری – استادیار دانشکده علوم زراعی و دامی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
بهمن یزدی صمدی – استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم زراعی و دامی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
سیروس عبدمیشانی – استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم زراعی و دامی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
علی رضا طالعی – استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم زراعی و دامی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

چکیده:

بذر ٧٢ لاین مضاعف شده جو (DH) حاصل از تلاقی رقم Steptoe با رقم Morex همراه والدین در سال های زراعی ۸۱-۸۰ و ۸۲-۸۱ در طرح بلوک های کامل تصادفی، در سه تکرار کشت و بلافاصله آبیاری شدند . صفات مورد اندازه گیری عبارت بودند از : تاریخ گلدهی، تاریخ ظهور سنبله، تاریخ رسیدن، ارتفاع بوته، طول سنبله،تعداد پنجه در هر بوته، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، درصد پروتئین دانه و عملکرد دا نه. به منظور شناسائی ژنهای کنترل کننده صفات مرتبط با تحمل جو به خشکی، تکرارهای اول و دوم یکبار بعد از کاشت و یکبار نیز در زمان به خوشه رفتن آبیاری شدند ولی تکرار سوم طبق عرف محل ٥ بار آبیاری شد . داده های صفات مورد بررسی تجزیه مرکب شد و تفاوت های معنی داری در آن ها مشاهده گردید . همچنین صفات تاریخ گلدهی، تاریخ ظهور سنبله، تعداد پنجه، طول سنبله و پروتئین دانه با سال اثر متقابل معنی داری نشان دادند . زمان گلدهی با زمان ظهور سنبله (**۰/۸۶۱=r) و با زمان رسیدن (**۰/۶۴۰=r) همچنین ارتفاع بوته با طول سنبله (**۰/۵۹۵=r) همبستگی مثبت و معنی در سطح ١% نشان داد . اما زمان ظهور سنبله با زمان رسیدن (**۰/۵۷۲-=r) همبستگی منفی و معنی دار نشان داد . ضریب تغییرات صفات مورد اندازه گیری فوق به ترتیب ۱/۷، ۲/۲، ۱/۱، ۷/۳، ۷/۳، ۲۶/۰، ۱۳/۱، ۹/۹، ۵/۳ و ۳۲/۵ درصد بود . بیشترین ضریب تغییرات در صفات «عملکرد دانه» و «د پنجه در بوته» و کم ترین ضریب تغییرات در صفات «تاریخ رسیدن» و «تاریخ گل دهی» مشاهده شد. رگرسیون چند گانه خطی نشان داد که تغییرات مقدار عملکرد دانه توسط سه صفت تعداد پنجه در بوته، تعداد دانه در سنبله و درصد پروئتین دانه توج یه می شود. برای اکثر صفات مقدار وراثت پذیری بیش از ١٢ % برآورد شد. در تجزیه QTL برای افزایش دقت و توان محاسباتی از نرم افزار MULTIQTL با انتخاب G × E استفاده شد . با این روش میانگین داده های دو ساله مربوط به چند صفت محاسبه و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت . برای تعیین نقشه QTL از نقشه ژنتیکی مربوط به ٣٢٧ نشانگر ملکولی RFLP که در سایت Grain Genes در پرو ژه NABGMP آمر یکا وجود دارد، استفاده شد . طول کل کروموزوم ها دراین نقشه ۱۲۲۶/۳ سانتی مورگان با میانگین فاصله ۳/۷۵ سانتی مورگان بین دو نشانگر بود. QTL ها برای شاخص تنش برای تمام صفات و همه کروموزوم ها به غیر از کروموزوم ۶H تعیین شدند. بزرگترین مقدار LOD مربوط به صفات طول سنبله (۱۸/۱) و زمان گلدهی (۱۱/۱) و ارتفاع بوته (۱۰/۱) که به ترتیب برای طول سنبله روی کروموزم ۳H (56/6%=r2) برای زمان گلدهی روی کروموزوم ۲H (30/7%=r2) و برای ارتفاع بوته روی کروموزوم ۳H (36/4%=r2) بود. در این بررسی صفات و ویژگی ها ی QTL برای شرایط مخصوص ایران و مزایای آن برای کمک به اصلاح نبات در شرایط خشک نیز مورد بحث قرار گرفت و مشخص شد که تمام QTL های پیدا شده مربوط به صفات تاریخ گلدهی، ارتفاع بوته، د رصد پروتئین دانه، عملکرد دانه، تعداد پنجه در بوته و زمان ظهور سنبله با محیط اثر متقابل دارند.