سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: اولین کنفرانس بین المللی بحران آب

تعداد صفحات: ۱۲

نویسنده(ها):

حسین ابراهیمی – استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد فردوس

چکیده:

تغییر اقلیم و افزایش درجه حرارت یکی از مسائل مهم زیست محیطی بشر به حساب می آیدکه میتواند برکشاورزی یک منطقه اثربگذارد. تبخیرتعرق پتانسیل و نیاز آبی الگوی کشت هر منطقه متاثراز تغییرات اقلیمی خواهدبود.مقاله حاضر برگرفته از پژوهش بررسی تغییر اقلیم دراستان خراسان است که دربخشی از این تحقیق به بررسی مصارف آب کشاورزی در دشت مشهد می پردازد. محدوده موردمطالعه درطول جغرافیایی ´۲۰-°۵۸ و ´۸-°۶۰درجه شرقی وعرض جغرافیایی´۰-°۳۶و ´۵-°۳۷شمالی در استان خراسان رضوی قرارگرفته است .متوسط دمای دشت ۵/۱۲ درجه و بارش سالانه۶/۲۷۸ میلیمتر است.نتایج نشان میدهدکه نیازآبی در۵۰ساله اخیر وبویژه در۲۵سال دوم (۱۹۷۵-۲۰۰۰)دارای روند صعودی است.براساس نتایج مدل جهانی تغییر اقلیم،مقادیر تبخیرتعرق برای دوره ۲۰۰۰-۲۰۵۰ محاسبه گردید.درماههای ژانویه تا سپتامبر نسبت تبخیرتعرق ماهانه ۵۰ساله اخیر با ۵۰ساله آینده بزرگترازیک است.این نسبت بین ۰۵/۱ تا ۲۲/۱بوده ونشان دهنده افزایش ۲۲درصدی نیازآبی دردوره منتهی به۲۰۵۰است.حجم کل نیازخالص آبی برای الگوی کشت فعلی ۴۱۰ میلیون مترمکعب درسال برآوردگردید درحالی که این رقم برای دوره ۵۰ساله آینده۴۹۰ میلیون مترمکعب است که افزایش۱۹درصدی راشامل میشود.نیازآبی برای اغلب محصولات الگوی کشت ۲۲درصد افزایش خواهدداشت.کمترین افزایش مربوط به یونجه با ۱۴درصدبدست آمد. درشرایط تغییر اقلیم مصارف آب در بخش کشاورزی دراین دشت به ۴/۱۳۸۸ میلیون مترمکعب میرسد که ازمنابع سالانه بیشتر است.کمبود در شرایط تغییر اقلیم به ۱۹۸% در ماه تیر خواهدرسید. ضریب بحران کم آبی سالانه و ماهانه در شرایط فعلی ۹۸/۰ و ۴/۲ و در شرایط تغییر اقلیم ۱۵/۱ و ۳ خواهد بود.این اعداد نشان دهنده وضعیت فوق بحرانی دراین منطقه است.نتایج نشان میدهد که با شرایطگرم شدن هوا و تغییر اقلیم ناشی از صنعتی شدن و گازهای گلخانه ای با فرض خوشبینانه ثابت بودن منابع آب،مصارف آب کشاورزی که عمده مصرف نیزهست به شدت افزایش خواهد یافت و برای مقابه با آن بایستی راهکارهای مدیریتی اتخاذ گردد.