سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: نهمین همایش ملی بهداشت محیط

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

محمدحسین نقدیسی – دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران

چکیده:

در قرن اخیر نظریه همبستگی متقابل پدیده ها، یانگرش سیستمی، مورد توجه و تأکید بسیاری از متفکرین قرار گرفته است. براساس این نگرش، هر سیستم بصورت بکه ای از پیوندهای متقابل تشکیل شده است که جملگی پدیده ها و رویدادهای آن با یکدیگر تعامل دارند و از این جهت هر کارباید طوری سازمان داده شود که اعضای متشکله آن به نحوی تحت یک ارتباط سیستماتیک قرار داده شوند و بعنوان عضوی از یک کل عمل نمایند. بنابراین دیدگاه سیستمی یک راه و روش فکر کردن، نوعی جهان بینی و یک قالب ذهنی حاصل است نحوژ تفکری که چهارچوبی برای درنظر گرفتن عوامل محیطی داخلی و خارجی سیستم، به عنوان یک کل متشکل بدست می دهد. یک نظام مدیریت HSE در محیط های صنعتی زمانی می تواند بطور مؤثر به اجرا گذاشته شود و به اهداف خود نائل گردد که سبب جلوگیری از حوادث، کاهش خسارات مالی و صدما ت جانی، صیانت از منابع، حفظ و نگهداری محیط زیست و افزایش راندمان کار شود و بتواند چرخه نظام مدیریت HSE را بطور دقیق پیاده نماید. شرکت های بین المللی تجارب و پیشینه خود را در زمینه HSE بررسی نموده و به نتایج شگفتی در این زمینه دست یافته اند. این شرکت ها با بررسی طرز تفکر و باور حاکم بر نظام مدیریتی HSE در زمانهای مختلف علل کنترل و یا عدم کنترل مؤثر مخاطرات را در صنعت خود ریه یابی نموده اند. آنها به این نتایج رسیده اند که: ۱-حتی اگر در سازمانهای عناصر چرخه مدیریت مستقر شده باشد ولی تغییری در فرهنگ حاکم بر سازمان ایجاد نشده باشد موضوع به منزله عدم استقرار بهینه نظام مدیریت HSE می باشد. ۲-رشد فرهنگی از طریق طی نمودن ۵ سطح زیر میسر خواهد شد: ۲-۱Pathological، تفکر حاکم بر این سیستم بیمارگونه است. بعنوان مثال در هر حادثه ای سیستم تمایل دارد که فرد را مقصر قلمداد ن ماید. ۲-۲-Reactive، تفکر حاکم: ابتدا حادثه اتفاق می افتد، سپس بررسی علل آغاز می شود، تمایل به مقصر دانستن فرد همچنان وجود دارد. ۲-۳-Calculative، تفکر حاکم: در جریان وقوع حادثه هنوز فرد مقصر قلمداد می شود اما به مخاطرات ناشی از تأسیسات توجه می شود و سیستم هایی برای مدیریت مخاطرات ایجاد شده است. ۲-۴-Proactive، تفکر حاکم: قبل از وقوع حادثه می بایست چاره اندیشی نمود. پیشگیری از وقوع حوادث در اولویت برنامه ها قرار گرفته است. در این سیستم مدیران مسئولیت کنترل و یا وقوع حوادث احتمالی را برعهده می گیرند. ۲-۵-Generative، تفکر حاکم: در این سیستم تفکر خلاق حاکم است، تک تک افراد در همه سطوح و در هر واحد، خود را مسئول دانسته تمامی تصمیمات و برنامه ها با توجه به تمهیدات پیشگیرانه اخذ و یا طرح ریزی می شود. در بررسی سیستمی، بهداشت، ایمنی و محیط زیست از طریق در نظر گرفتن کل تفکر بعنوان مجموعه ای بهم پیوسته می باشد. بدین گونه که هر یک از اجزا در ارتباط با دیگر اجزا بهم مرتبط معنا می شود. اجزا و فرایندهای مشترک که می توانند در حوزه HSE عمل کنند: – خط مشی (Policy) – تنظیم اهداف کلان (Setting Objective) – ارتباطات (Communication) – آموزش (Training) – سوابق (Records) – کنترل مستندات (Documentation Control) – ممیزی (Audit) –بازنگری (Audit)