ناشرچیست

به موسسه یا مرکزی اعم از دانشگاهی یا خصوصی اطلاق میشود که عملیات نشر و یا بازنشر اسناد یا محتوای مرتبط را انجام می دهد. بدیهی است منظور از ناشر در این مبحث، ناشر آکادمیک یا علمی است که با توجه به سابقه فعالیت، میتوانند در یکی از گروههای ناشرین الکترونیک که فقط منابع یا اسناد الکترونیک یا مجازی را منتشر می کنند، یا ناشرین چاپی و الکترونیک که هر دو گروه اسناد چاپی والکترونیک منتشر می نمایند، طبقه بندی گردند. امروزه با گسترش وب و خدمات قابل ارائه بر روی آن، کمتر ناشر آکادمیکی را میتوان پیدا نمود که فقط خدمات نشر چاپی داشته باشد. ضمنا ناشرین بسیار بزرگی هم وجود دارند که بیش از صد سال سابقه فعالیت نشر داشته از نظر حجم محتوا، بیش ازهزاران کتاب دههاهزار مجله علمی در پایگاه های علمی خود ذخیره داشته و به ارائه و فروش آن مشغولند

تقسیم بندی پایگاه های علمی

پایگاه های علمی را از جنبه های مختلف به صورت زیر تقسیم بندی می کنند

از لحاظ محتوای قابل دستیابی در پایگاه داده:

پایگاه های علمی منابع یا اسناد علمی، معمولا به دو دسته پایگاه های علمی کتاب شناختی و پایگاه های علمی تمام متن نقسیم بندی می شوند. دسته اول، پایگاه های علمی هستند که داده های کتاب شناختی اسناد را در خود نگهداری می نمایند. منظور از داده های کتاب شناختی، داده هایی است که بمنظور شناسایی اسناد، شبیه اطلاعات شناسنامه یا کارت ملی در افراد یک جامعه و منابع، در نظر گرفته شده و ذخیره می شوند. نوع دادههای کتاب شناختی با توجه به نوع سند با یکدیگر متفاوت بوده و در اینجا به ذکر این دادهها در دو نوع سند رایج، یعنی کتاب و مقاله مجلات اشاره خواهد شد:

– در مورد کتاب، حداقل دادههای کتاب شناختی عبارتند از: عنوان کتاب، نام نویسنده (گان)، ناشر

کتاب، زمان انتشار

– در مورد مقالات مجلات علمی نیز: نام نویسنده (گان)، عنوان مقاله، عنوان مجله، سال انتشار، شماره مجله، صفحات، تاریخ نشر، است.

یکی از امکانات نسبتا جدید در پایگاه های علمی کتاب شناختی، وجود چکیده یا خلاصه اسناد، چکیده مقاله نشریات، خلاصه مقالات کنفرانسها در کنار اطلاعات کتاب شناختی است، چرا که با وجود این امکان، محققین تا اندازه زیادی قادر خواهند بود، مناسب یا مرتبط بودن (یا نبودن) مقالات را با نیاز خود، تعیین نمایند. نمونه این پایگاه های علمی عبارتند از:

بانکی اطلاعاتی’ ISI (متعلق به موسسه تامسون و رویترزhttp://thomsonreuters.comبانک اطلاعاتی PubMed(MEDLINE) (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedمتعلق به کتابخانه ملی پزشکی و موسسه ملی سلامت امریکا و بانک اطلاعاتی http://www.aeaweb.org/econlit)EconLit) متعلق به انجمن اقتصاد امریکا است.

اما دسته دوم پایگاه های علمی، یعنی پایگاه های علمی تمام متن، علاوه بر داده های کتاب شناختی و چکیده اسناد خود، معمولا مقالات مجلات یا کنفرانسهای علمی، امکان دسترسی یا دانلود متن کامل این اسناد یا مقالات را نیز در خود ثبت و نگهداری می کنند. لازم به ذکر است که پایگاههای علمی تمام متن، معمولا رایگان نبوده و از طریق یکی از سازوکارهای دریافت وجه در ازای دریافت هر مقاله یا سند، یا بصورت پرداخت حق اشتراک سالیانه و غیره، متن کاملی این اسناد را در اختیار قرار می دهند. نمونههای این دسته از پایگاه های علمی عبارتند از، بانک اطلاعاتی AGRICOLA” متعلق به کتابخانه ملی کشاورزی امریکا، بانک اطلاعاتی ” IEEE Xplore متعلق به موسسه مهندسین برق و الکترونیک که هر دو این پایگاههای اطلاعاتی، دادههای کتاب شناختی و چکیده اسناد خود را در اختیار کلیه بازدید کنندگان قرار داده، لیکن متن کاملی اسناد زیرمجموعه را، فقط در اختیار افراد یا مراکز دانشگاهی یا علمی که حق اشتراک این منابع را پرداخته اند، قرار خواهد داد. همچنین سایت CIVILICA، بانک اطلاعاتی جامع مقالات در ایران دارای حق اشتراک است.