سال انتشار: ۱۳۷۲

محل انتشار: هشتمین سمینار بین المللی پیش بینی برای زلزله

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

فیروز توفیق – مرکز مطالعات معماری و شهرسازی – وزارت مسکن و شهرسازی

چکیده:

نقطه عزیمت طرح ریزیکالبدی ملی، مشاهده این واقعیت بود که در ایران توسعه شهرهاچنان است که ظرف نه بیشتر از سه دهه ، جمعیت شهریکشور از حدود ۳۳میلیون نفر کنونی به نزدیک ۱۰۰ میلیون نفر در سال ۱۴۰۰ رسیده ، سه برابر خوهد شد. این پیش بینی خوابخیال نیست زیرا که در سی سال میان دو سرشماری ۱۳۳۵ و ۱۳۶۵ هم جمعیت شهری کشور از ۶ میلیون نفر به ۲۸/۳ میلیون نفر ارتقاء یافته، ۴/۷ برابر و در همین دوره عدد شهرهای ایرن – به معنای نقاط دارای ۵ هزار نفر سکنه و بیشتر – از ۱۸۶شهر به ۶۰۶ شهر افزایش یافته، ۳/۳ برابر شده است. در گذشته گسترش شهری عمدتا به صورت توسعه شهرهای موجود (نقشه توسعه شهر قم) همراه با تبدیل روستاهای بزرگ به شهر بوده است. نوشهرها نیز در این تحول داشته اند.
نتیجه آنچه گذشت ایناست که در چند دهه اینده در ایران بایستی دو برابر آنچه تاکنون شهرسازی شده، شهر جدید به معنای گسترش شهرها وروستاهای موجود و یاایجاد نوشهرها، ساخته شود. سترش خود به خود و ارتجالی شهرها نتیجه درخشانی نداشته، ازجمله موجب از بین رفتن زمین های مرغوب کشاورزی پیرامون شهرها شده است.زیرا معمولا شهرهای مادرمیان دشتهای حاصلخیز با قابلیت خوب برای کشت آبی قراردارند (نگاه شود به نقشه موقعیت چند شهری روی قابلیت ارضی)
حال اگرنقشه مراکز شهری یکی از مناطق طرح ریزی کالبدی، آذربایجان را روی نقشه پهنه بندی خطر نسبی زلزله بیندازیم، مشاهده خواهیم کرد که در اینجا نیز رشد طبیعی شهرها به پراکنش مطلوب نینجامیده است. درست به عکس، بسیاری از شهرهای مهم منطقه، ازجمله شهر میلیونی تبریز، در ناحیه خطر بالای زلزله قرار دارد.