سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: نهمین کنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

علی رضا دانشمند – عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائمشهر، دانشکده کشاورزی و دانشجوی دکتری زراعت دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات اهواز
فرود بذر افشان – عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروز آباد، دانشکده کشاورزی و دانشجوی دکتری زراعت دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات اهواز
مهرداد عطایی – عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، دانشکده کشاورزی،
سعید پورفاضل – کارشناس ارشد زراعت

چکیده:

به منظور ارزیابی اثر تنش کم آبی در کلزا (Brassica napus L. ) آزمایشی به صورت کرت های خرده شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار در سال ١٣٨۲ در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج، اجرا گردید . در این آزمایش ، آبیاری به عنوان عامل اصلی در دو سطح آبیاری معمول براساس ۸۰ میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A (شاهد) و کم آبی (قطع آبیاری از مرحله ساقه دهی) و ارقام کلزا به عنوان عامل فرعی در ١٠ سطح شامل ارقام: اوگلا(Ogla)، نوزده – اچ (۱۹-H) ، هایولا ٤٠١ (کانادا) (Hyola 401 canada) ، هایولا ٤٠١ (صفی آباد) (Hyola 401 safiabad) ، هایولا ۴۰۱ (برازجان) ،(Hyola 401 borazjan)، هایولا ۴۲۰ ،(Hyola 420) ف سین -۳ (Syn-3) ، آپشن ۵۰۰ (Option 500)، هایولا ۳۰۸ (Hyola 308)، و کوانتوم (Quantum) به عنوان شاهد مورد بررسی قر ار گرفتند. مقایسه میانگین ها نشان دهنده کاهش میانگین عمل کرد دانه ارقام کلزا(١٦ درصد ) بود که این امر ناشی از کاهش بیشتر تعداد دانه در خورجین (۱۱/۳ درصد) و وزن هزار دانه (۸/۲۴ درصد ) بود . ارقام از لحاظ تعداد دانه در کپسول (ساقه اصلی و فرعی )، طول کپسول ، وزن هزاردانه، عملکرد دانه، عملکرد روغن دانه، میزان کلروفیل b, a، کل و نسبت کلروفیل a به b، اختلاف معنی داری را نشان دادند . بیشترین عملکرد دانه ( ٤٠٩٣ کیلو گرم در هکتار) به رقم سین ٣ و کمترین میزان آن ( ٢٨٧٦ کیلوگرم در هکتار) به رقم هایولا ٣٠٨ تعلق داشت . رقم هایولا ٤٢٠ ، بیشترین تعداد دانه در کپسول (۲۵/۲۵ عدد )، تعداد دانه در کپسول ساقه اصلی (۲۶/۷۵ عدد )، تعداد دانه در کپسول ساقه فرعی (۲۳/۷۵ عدد )، طول کپسول (۶/۸۰ سانتی متر ) و عمل کرد روغن دانه ( ١٨٢٤ کیلوگرم در هکتار) را نسبت به سایر ارقام دارا بود که اختلاف آن با سایر ارقام معنی دار شد . میزان پرولین به طور معنی داری تحت شرایط تنش کم آبی افزایش یافت . میزان پرولین درجه خسارت وارده را نشان داد و ارتباطی با تحمل به کم آبی نداشت . همچنین بیشترین میزان کلروفیل a ا (۰/۳۴۵۰mg/g.f.w) و کلروفیل کل (۰/۴۶۸۸mg/g.f.w) و نسبت کلروفیل a به b (2/88) به رقم هایولا ۴۲۰ اختصاص داشت که اختلاف آن با سایر ارقام معنی دار گردید . بیشترین میزان کلروفیل b ا (۰/۱۴۲۷mg/g.f.w) مربوط به رقم نوزده – اچ بود که اختلاف آن با سایر ارقام معنی دار گردید . بررسی اثرات متقابل آبیاری و رقم نشان داد ک ه در شرایط آبیاری معمول ، بیشترین میزان کلرفیل b ا (۰/۱۷۴۹mg/g.f.w) به رقم اوگلا، بیشترین میزان کلروفیل کل (۰/۵۱۳۴mg/g.f.w) به رقم نوزده – اچ و بیشترین نسبت کلروفیل a به b (3/00) به رقم هایولا ٤٠١ (صفی آباد) اختصاص داشت ، که اختلاف آن با سایر ارقام معنی دار شد . رقم هایولا ۴۲۰ توانسته است با دارابودن میزان کلروفیل a ، کل و نسبت کلروفیل a به b بیشتر ، نسبت به سایر ارقام مورد بررسی در شرایط تنش کم آبی ، تعداد دانه در کپسول و تعداد دانه در کپسول ساقه اصلی و فرعی بیشتری را تولید کند و سازگاری بهتری با شرایط تنش داشته باشد . در مقابل، رقم هایولا ٣٠٨ بیشترین حساسیت را به تنش کم آبی داشت .براساس نتایج آزمایش ، ارقامی که محتوای نسبی آب برگ خود را در شرایط خشکی توانستند به میزان بالاتری حفظ نمایند ، عملکرد دانه بالاتری تولید نمودند . همبستگی مثبت و قوی عم کرددانه با محتوای نسبی آب برگ (۰/۴۳۳=r) نیز موید این مطلب بود.