سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: چهارمین همایش ملی بیوتکنولوژی ایران

تعداد صفحات: ۵

نویسنده(ها):

بابک ربیعی – عضو هیئت علمی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت
بهزاد قره یاضی – عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات بیوتکنولوژی کشاورزی

چکیده:

تهیه نقشه های مولکولی و شناسایی نواحی ژنومی کنترل کننده صفات کمی اهمیت زیادی برای به نژاد گرایان برنج دارد به طوریکه با علم به موضوع با دقت بیشتر و در مدت زمان کمتری می توان از طریق اجرای برنامه های انتخاب به کمک نشانگر به اصلاح این گونه صفات پرداخت. با توجه به بارندگی های زمان برداشت در نواحی شمال ایران و خسارات بسیار زیادی که در این مرحله به محصول وارد می شود و باعث کاهش کیفیت و قیمت آن می گردد، اهمیت مطالعه زمان رسیدگی به منظور کاهش آن بر کسی پوشیده نیست. در این مطالعه، نقشه ژنتیکی نشانگرهای ریز ماهواره (SSR) و نواحی ژنومی کنترل کننده زمان رسیدگی در برنج در یک جمعیت F2 حاصل از تلاقی گرده دم سفید مکان یابی شدند. ۱۹۲ گیاه F2 حاصل از تلاقی فوق به همراه هر دو والد در موسسه نحقیقات برنج کشور (رشت) کشت و برای زمان رسیدگی مورد اندازه گیری قرار گرفتند. DNA ژنومی از برگهای تازه و جوان والدین و گیاهان F2 استخراج و از نظر ۸۸ نشانگر SSR تعیین ژنوتیپ شدند. نقشه لینکاژی حاصل (با حداکثر نوترکیبی ۰/۳ و LOD≤ ۵)، ۱۳۶۷/۹ سانتی مورگان از ژنوم برنج را پوشش داد و فاصله متوسط نشانگرها از یکدیگر ۱۸ سانتی مورگان بود. برای شناسایی نواحی ژنومی کنترل کننده زمان رسیدگی از دو روش تجزیه QTL استفاده گردید. ابتدا مکان یابی فاصله ای (LOD≤ ۳) مورد استفاده قرار گرفت و سپس از مکان یابی فاصله ای مرکب (CIM) برای تأیید QTLهای شناسایی شده استفاده گردید. در مجموع ۵ QTL شناسایی گردید که بر روی کروموزوم های ۲،۳،۵،۶ و ۸ قرار داشتند. از ۵ QTL فوق دو کیو تی ال (md6 و md8)، که بر روی کروموزوم های ۶ (در فاصله RM121-RM527) و ۸ (در فاصله MR38-MR25) مکان یابی شدند، بزرگ اثر بودند و با LOD=5.82 و LOD=6.57 به ترتیب ۲۷/۹% و ۳۲/۶% از تنوع فونوتیپی زمان رسیدگی را کنترل می کردند. اثر افزایشی QTLها از ۱/۴۱ تا ۴/۵۴ روز متغیر بود. الل های گرده باعث افزایش زمان رسیدگی در QTLهای md2 و md3 و md8 (با میانگین ۳ روز در هر QTL ) شدند، در حالی که در دو QTL دیگر (md5و md6) الل های دم سفید با متوسط ۲/۷۴ روز در هر QTL زمان رسیدگی را کاهش دادند. نوع عمل ژن در QTL های شناسایی شده از افزایشی تا فوق غالبیت متغیر بوده و به استثنای md3 و md8 که در آنها غالبیت به سمت افزایش زمان رسیدگی بود، در سایر QTLها اثر غالبیت ژنها برای کاهش زمان رسیدگی مشاهده گردید.