جمع آوری اطلاعات از طریق پرسشنامه

در صورتی که تماس مستقیم با مصاحبه شونده امکان نداشته باشد یا مصاحبه وقتگیر و مستلزم هزینه های سنگین باشد، از پرسش نامه استفاده میشود. این روش اغلب عملی تر و آسان تر است و به محقق امکان میدهد تا نمونه های بزرگتر را مطالعه و بررسی کند. از محاسن دیگر پرسش نامه، یکنواخت بودن آموزشی است که برای تکمیل کردن پرسش نامه به افراد داده می شود و شرایط تقریباً یکسانی است که در موقع پر کردن پرسشنامه وجود دارد. ولی عیوبی نیز در این روش وجود دارد و آن احتمال عدم فهم و برداشت یکسان افراد از پرسشهای، پرسش نامه است. از دیگر معایب پرسشنامه پایین بودن درصد برگشت آن است. این امر نه فقط نمونه را کوچک و محدود میسازد، بلکه بر نتایج اثر می گذارد و قابلیت تعمیم

نتایج را نیز پایین می آورد.

انواع پرسش نامه

پرسشنامه ها بر دو نوعند:

۱- پرسشنامه های منظم یا بسته

۲- پرسشنامه آزاد یا باز

در این نوع پرسشی نامه سؤال ها و پاسخ های گوناگون مربوط به سؤالها از قبل تهیه شده و هر یک از پاسخ ها برای این پرسش ها به گونه ای تنظیم شده است که ضمن منطقی بودن برای آن پرسش، از پاسخ مربوط به پرسش دیگر کاملا مجزاست. در پرسشنامههای آزاد یا باز فقط پرسشهایی مطرح می شود و پاسخی توسط محقق ارائه نمیگردد و فرد آزاد است، پاسخ خود را هر چه هست در محدوده ای که از او خواسته شده است، یادداشت کند.

ارزش گذاری، کدگذاری، تجزیه و تحلیل و تعبیر و تفسیر پرسشنامه منظم یا بسته به علت یکنواختی آن برای همه افراد آسان تر از پرسشنامه آزاد یا باز است. در پرسشنامه منظم، افراد در انتخاب یکی از پاسخ های ارائه شده برای هر سؤال ناگزیر است. در پرسشنامه باز، فرد آزادانه آنچه را که درباره پرسش ها فکر می کند به زبان خود بیان می دارد و این آزادی عمل در پاسخ به پرسشها گاهی فرد را از ذکر و بیان نکات مهم و مورد علاقه اش منحرف میکند.

نکاتی که رعایت آنها اعتبار پرسشنامه را بالا میبرد

۱- مقدمه رسا و واضح آن هدف از تهیه اش را بیان دارد.

۲- پرسش ها قابل فهم برای افراد پر کننده پرسشنامه باشد.

۳- پرسشها باید فرد را به پاسخگویی ترغیب کنند.

۴- از طرح پرسش های طولانی خودداری شود.

۵- از طرح پرسش های دو پهلو خودداری شود.

۶- واژه ها و اصطلاحات نامفهوم و نامأنوس در پرسشنامه به کار گرفته نشود.

۷- ویژگی گروهی را که پرسشنامه برای آنها تهیه و تنظیم شود، در نظر گرفته شود.

مشخصات پرسشنامه خوب

۱- سؤالات آن روشن و مفهوم باشد.

۲- سؤالات کوتاه باشد.

۳- دارای مقدمه کوتاه و روشن کننده باشد.

۴- تعداد سؤالات آن بیش از حد معمول نباشد.

۵- سؤالات آن با توجه به اهداف تحقیق تهیه شده باشند.

۶٫هر سؤال تنها یک متغیر و هدف را دنبال کند-

۷-خوانازیبا تهیه شده باشد

– ۸ سؤال القا کننده پاسخ معینی نباشد.

۹- هر سؤال مستقل از سؤالات دیگر تهیه شود.

۱۰- از علائم اختصاری، اصطلاحات تخصصی در آن استفاده نشود.

مزایای پرسشنامه

۱- داده ها سریع گردآوری می شوند.

۲- هزینه گردآوری اطلاعات مناسب است.

۳- نمونه های بزرگ قابل مطالعه هستند.

۴- پاسخ دهندگان فرصت کافی برای پاسخ گویی دارند.

۵- به علت بی نام بودن پرسشنامه، پاسخ دهنده با احساس آرامش پاسخ میدهد.

محدودیت های استفاده از پرسشنامه

۱- در همه موارد قابل استفاده نیست.

۲- احتمال از بین رفتن پرسش نامه زیاد است زیرا برخی از افراد آن را تکمیل نکرده یا ارسال نمی نمایند.

۳- احتمال عدم درک صحیح سؤالات وجود دارد.