مواد شيميايي مورد استفاده

بنتونايت و صمغ زانتان هر دو محصول داخل کشور به ترتيب از شرکت صنعتي پودرسازان وشرکت گروه معـدني و حفاري همدان تهيه شدند.

به منظور اندازه گيري خواص رئولوژيکي تمامي سيالات مطابق دستورالعمل انستيتو نفت امريکا (API) تهيه شـدند.

سيال پايه بنتونايتي با مخلوط کردن ١٠ گرم از بنتونايت در ٣٥٠ ميلي ليتر آب ، که جهت کـاهش سـختي آن مقـدار

٠.٥ گرم سودا-اش به سيال اضافه شد به طوي که سختي کل آن ppm ٥٤ بدست آمد، به توسط همزن با سرعت بالا به مدت ١٥ دقيقه آماده شد. سپس صمغ زانتان در چهار مقدار مختلـف ٠.٢٥ ،٠.٥٠ ،٠.٧٥ و ١ گـرم بـه آرامـي بـه سيال پايه بنتونيتي افزوده شد و به مدت ١٥ دقيقه سيال مورد نظر همزده شد.

در نهايت ، پنج نمونه گل حفاري پايه بنتونيتي آماده شد. pH هريک از نمونه ها توسط دستگاه pH متر اندازه گيري شد. جدول ١ فرمولاسيون مختلف هريک از سيالات حفاري آماده شده به همراه مقادير pH آنها را نشان ميدهد

صمغ زانتان ، يک بيوپليمرپلي ساکاريد، آنيونيک و حـلال درآب اسـت کـه محصـول يـک واکـنش باکتريـايي١ بـا کربوهيدراتهاست [٥]. صمغ زانتان بطور گستردهاي بعنوان افزاينده ويسکوزيته و عامل تعليق کننده درآبهـاي شـيرين و شور سيالات حفاري پايه آبي استفاده شده و تنها پليمري است که خاصيت تيکسوتروپي را فراهم ميکند[٦]. اين مـاده در تميزکاري چاه و خواص تعليقي با وجود غلظت هاي کم فوق العاده است واز طرفي بايد به پايـداري آن در محـيط هاي نمکي اشاره کرد که اين مشخصات استفاده ازآن را بسيار به صرفه ميکند. همچنين صـمغ زانتـان را بعنـوان يـک کنترل کننده صافاب سيال حفار ي در ترکيب گل ميتوان استفاده کرد.

در مناطق نفتي، دانسيته ، خواص رئولوژيکي و کنترل صافاب سه خاصيت اساسي گل حفاري است که روزانه و در طي عمليات حفاري اندازه گيري ميشوند. در نتيجه ، اکثر موادي که به عنوان افزايندهها در سيال حفاري مورد استفاده قرار ميگيرند بايد يک يا چند مورد از اين موارد را کنترل يا بهبود بخشند.

اگرچه محققان زيادي در مورد اثرات افزودن مواد مختلف به بنتونايت مطالعه کردهاند[٧-٩]، اما ارزيابي مختصـري بـر

روي تاثير صمغ زانتان روي ذرات بنتونايت صورت گرفته است .

هدف از انجام اين مطالعه ، بررسي ميزان دقت مدل هرشل – بالکلي در توصيف رفتار رئولوژيکي گل هاي پايه بنتـونيتي ميباشد. همچنين ، تغييرات پارامترهاي رئولوژيکي مدل هرشل – بالکلي بر اثر افزايش صـمغ زانتـان بـر گـل هـاي پايـه بنتونيتي بررسي خواهد شد