سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: دومین کنفرانس بین المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه طبیعی

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

کتایون جهانگیری – پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی
سیدعلی آذین – پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی
کاظم محمد – دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی ، دانشگاه علوم پزشکی تهران
عباس رحیمی – دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی ، دانشگاه علوم پزشکی تهران

چکیده:

در جدول سازمان ملل متحد ، ایران جزء ۱۰ کشور بلاخیز جهان رتبه بندی شده است . از بین بلایای طبیعی ، زلزله در کشور ما از جایگاه ویژه ای برخوردار است . بیش از %۷۰ شهرهای بزرگ ایران بر روی گسل واقع شده است و کلان شهر تهران هم از این امر مستثنی نمی باشد . تجربیات حاصل از پژوهش ها در سراسر جهان نشان داده است که با کسب آمادگی در مواجهه با این بلای طبیعی می توان از میزان خسارات جانی و مالی کاست . . این آمادگی هر سه مرحله قبل ، هنگام و پس از وقوع زلزله را در برمی گیرد . یکی از عناصر اصلی در برنامه های آمادگی و مواجهه با زمین لرزه آموزش همگانی است . برای موفقیت در امر آموزش همگانی باید دانش ، نگرش و عملکرد مردم در جامعه هدف مورد بررسی قرار گیرد تا ضمن ارائه تصویری از وضع موجود و تحلیل آن، نیازها و تقاضاهای آموزشی بر محققین و سیاستگذاران روشن شود . بدین منظور این مطالعه در ۴ مرحله طراحی و انجام شد . در مرحله اول بررسی متون مرتبط، کتب ، جزوات و جستجوی اینترنتی منابع انجام گرفت . در مرحله دوم با هدف تامین اطلاعات پایه و طراحی پرسشنامه مطالعه ای کیفی طراحی و اجرا شد . در مرحله سوم با استفاده از پرسش نامه طراحی شده آگاهی، نگرش و عملکرد مردم شهر تهران در خصوص آمادگی در برابر زلزله مورد بررسی قرار گرفت . در مرحله چهارم با جمع بندی اطلاعات بدست آمده پیشنهاداتی ارائه گردید تا برای طراحی مداخلات آموزشی، از آن استفاده شود . شرکت کنندگان در مطالعه ۱۲۱۱ نفر از افراد بالای ۱۵ سال ساکن شهر تهران بودند که در یک دوره چهار هفته ای مورد پرسشگری قرار گرفتند . نمونه گیری به صورت خوشه ای و انتخاب سرخوشه ها به صورت سیستماتیک از فهرست محل زندگی مادران اول زا انجام گرفت . ابزار جمع آوری دادهها پرسشنامه بود که با مراجعه به درب منازل در مناطق ۲۲ گانه شهرداری ، توسط پرسشگران آموزش دیده تکمیل می شد . پرسش نامه دارای بخش های اطلاعات دموگرافیک و اطلاعات مربوط بهKAP (آگاهی، نگرش و عملکرد ) بود . برای افزایش اعتبار پرسشنامه ضمن استفاده از نتایج بدست آمده از مرحله کیفی ( فاز دوم مطالعه ) بررسی پایلوت پرسش نامه با روش نمونه گیری آسان انجام شد .
نتایج بدست آمده از این طرح نشان داد که در مجموع % ۳۱/۴ از جمعیت بالای ۱۵ سال شهر تهران دارای دانش کم و%۳۱/۴ دانش متوسط و % ۳۷/۲ دانش قابل قبول؛ ۲۵/۶ نگرش نامن اسب، %۳۲/۵ نگرش متوسط ، %۴۱/۹ نگرش مناسب؛ %۲۵/۷ دارای عملکرد ضعیف، %۲۹ عملکرد متوسط، %۴۵/۳ دارای عملکرد خوب هستند . نیز گروه های پرخطر ( زنان، افراد
خانه دار، ساکنین شرق تهران ، سالمندان ، افراد تنها ، بازنشستگان ، افراد بیسواد و کم سواد ، خانوارهای پرجمعیت ، مستاجرین و . . . ) و عوامل تاثیر گذار بر روی این گروه ها شناسایی شد . در پایان بر اساس تجزیه و تحلیل پاسخ های جمعیت مطالعه به سوالات مطرح شده در بخش سنجش دانش ، نگرش و عملکرد پیشنهاداتی برای انجام مداخلات آموزشی مناسب ارائه گردید .