دزدی ادبی عبارت است از استفاده از کار، کلمات یا ایدهها و نتایج دیگران بدون نقل قول صحیح به آنها یا کپی برداری یا تکرار بخش های قابل توجهی از مقالات دیگران.

– درج نام نویسندگان و پژوهشگرانی که در انجام کار پژوهشی و ارائه آن نقشی نداشته اند.

– چاپ مکرر مقاله یا اثر پژوهشی بدون انجام اصلاحات کافی و اساسی توسط پژوهشگران واحد در چندین نشریه. چرا که نتایج چاپ شده نیاز به تکرار ندارند، به همین دلیل انتشار یا ارسال مجدد یا همزمان تمام یا بخشی از یک مقاله که قبلا چاپ شده یا ارسال شده به یک کنفرانس یا مجله قابل قبول نیست.

– بیان نتایج نادرست و خلاف یافته های علمی بدست آمده.

– استفاده از داده های نامعتبر و دستکاری در داده های پژوهشی؛ – دو نوع رایج تقلب ، ساختن جعلی نتایج ” و یا دستکاری نتایج ” برای رسیدن به نتیجه مطلوب است.

در حالت ساختن جعل نتایج، نویسنده با فرض انجام مثلا پنج آزمایش و به دست آوردن پنج نتیجه از آزمایشات، طوری در مقاله وانمود می کند که گویی ده آزمایش را انجام داده و ده نتیجه آزمایش بدست آورده و آنها را در مقاله گزارش می کند. در واقع در این حالت، نویسنده به صورت جعلی اطلاعات را ایجاد کرده و نتایج حاصل را در مقاله گزارش میکند. در حالت دستکاری نتایج، نویسنده نتایج به دست آمده را به گونهای تغییر داده و عددسازی می کند که نتایج به وضعیت درست و مطلوب نزدیک باشند. در این مورد، آزمایش و نتایج جدیدی جعل نشده است بلکه نویسندگان نتایج واقعی به دست آمده را طوری انحراف و تغییر داده اند که مشابه حالت مورد انتظار باشد. لذا توصیه می شود که پژوهشگران به ویژه دانشجویان دقت لازم و کافی در انجام پژوهشی و ارائه آن به صورت انواع نوشتار دانشگاهی را داشته باشند و هیچ کاری را بدون اجازه و اطلاع اساتید راهنما و مشاور خود انجام ندهند و نسبت به مسئولیت خود در قبال اساتید، دانشگاه، جامعه، رشته و تخصصی و حرفه خود داشته باشند. به عنوان عضوی از جامعه علمی، انتظار میرود مسائل اخلاقی را در جامعه رعایت کنیم که ذکر ایدهها و عبارات و مفاهیم که آگاهانه از دیگران گرفته ایم یکی از آنهاست اگر آن عبارت و مفاهیم را از دیگر پژوهشگران نمی گرفتیم نمی توانستیم متن علمی خود را تهیه کنیم. پژوهشگران باید آگاهی لازم درباره سرقت ادبی داشته باشند که مطمئنا بخش مهمی از آن، به شناخت منابع مربوط می شود که می توان مطالب و مفاهیم را به شکل نقل قول در متن، پاورقی، یا نوشته های پایانی نوشته شود که در واقع به عنوان بخشی از اعتبار تحقیقات علمی نیز محسوب میگردد. شاید پرسیده شود که چرا سرقت علمی و ادبی غیراخلاقی است، در جواب گفته می شود که به این یک نوع سرقت و دستبرد به ایدهها و عبارات دیگران که بخشی از دارایی فکری عقلانی آنهاست دزدیده شده و به نام شخص دیگری مطرح و عرضه میگردد همچنین فردی که سرقت علمی انجام میدهد از این کار سودی مثلا موقعیت تحصیلی نصیبش میشود و این موقعیت تحصیلی نشان از توانایی و دانش صاحب آن است که می تواند برای دیگران خطرناک باشد. سرقت علمی – ادبی دلایل مختلف و پیچیدهای دارد اما نداشتن مهارت انجام کار پژوهشی، عدم توانایی در ارزیابی و اعتبارسنجی منابع مختلف، یادداشت برداری از منابع بدون دقت و ظرافت کافی و عدم مدیریت زمان در انجام کار پژوهشی و عدم شناخت کافی از عواقب آن برخی از دلایل آن میتواند باشد. شاید آموزش گسترده در مورد انواع تقلب و عواقب انجام آن و گسترش فرهنگ شفافیت و صداقت در انجام کار پژوهشی مهمترین عاملهای بازدارنده باشد. سایت ها و نرمافزارهای خاصی جهت شناسایی تقلب های علمی-ادبی وجود دارد مثلا نرم افزارهای Scanmyessay, Turnitin و eTBLAST نمونه هایی از این نرم افزارها هستند. برخی از نشریات یکسری مجازاتی را برای افرادی که سرقت های علمی ادبی انجام میدهند وضع میکنند که برخی از موارد ان عبارتند از:

– مقاله آن افراد رد میشود و یا این که مقاله چاپ شده از روی سایت نشریه مربوطه حذف می گردد.

– اسامی نویسندگان مقاله در سیاه نامه نشریه مربوطه دانشگاه قرار خواهد گرفت و از طریق مراجع قضایی ذی صلاح یا دانشگاه ها و وزارت علوم پیگیری حقوقی خاصی انجام می شود.