سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: دومین همایش علمی تحقیقی مدیریت امداد و نجات

تعداد صفحات: ۰

نویسنده(ها):

جعفر میرزائی – کارشناس ارشد روانشناسی بالینی
فرید براتی سده – دانشجوی دکترای روان شناسی

چکیده:

بلایا از جمله معضلات بزرگ جوامع انسانی هستند و بشر بهرغم پیشرفت های علمی، صنعتی و فن آورانه هنور نتوانسته است بر فجایع و اثار آنها تسلط یابد. اگرچه پیشرفته های صنعتی و فناورانه در بعضی از جنبه های پیشگیرانه فاجعه موثر بوده اند، اما خود نیز به ابعاد حوادث مصیبت بار افزوده اند. تا جایی که سازمان ملل متحد، دهه ۱۹۹۰ میلادی را دهه کاهش حوادث و بلایای طبیعی نامیده است.
تخریب روانشناسی شامل تخریب انگاره ها و الگوهای زندگی و نیز تخریب پاسخ های مقابله ای و سازگاری معمولی افراد است (رافائل ۱۹۸۶).
تیلور و فریز (۱۹۸۲) فاجعه را یک عامل فشارزای روانی- اجتماعی تعریف می کنندکه باعث عدم تعادل بین نیازهای محیط و توان پاسخدهی ارگانیسم می شود. مداخلات اولیه بهداشت روانی در بلایا و سوانح را می توان مداخلاتی عمل گرا دانست.
اهرنرایک (۲۰۰۱) معتقد است که بالاترین اولویت برای ارائهخدمات روانی اجتماعی در مرحله اولیه پس از بروز بلا، امدادگرانی هستند که عملکرد موثر و مدام آنان ضروری است. این مداخلات ممکن است شامل مدیریت بحران، مداخله در بحران، حل تعارض، روش های کنترل اضطراب ، و شیوه های رفتاری شناختی، در جهت کمک به حل مسئله یا توزیع فشار باشد.
یکی از مداخلات روانی اجتماعی که توسط متخصصین بهداشت روانی بکار می رود. تکنیک بازگویی روانشناختی ، در جهت کمک به حل مسئله یا توزیع فشار باشد.
یکی از مداخلات روانی اجتماعی که توسط متخصصین بهداشت روانی بکار می رود . تکنیک بازگویی روانشناختی Psychologucal Debriefing می باشد. مقاله حاضر با هدف توصیف روش ها و مراحل این شیوه درمانی برای کارکنان امداد ونجات کارشناسان تهیه شده است.
روش بازگویی روانشناختی PD در مفهوم به بازگویی فشار روانی ناشی از واقعه بحرانی CISD اطلاق می شود. PD دارای ۸ مرحله می باشد که عبارت است از:
۱٫ مرحله آمادگی
۲٫ مرحله معرفی
۳٫ مرحله واقعیت
۴٫ مرحله تفکر درباره فاجعه و شرح ماجرا
۵٫ مرحله بروز واکنش های هیجانی و عاطفی نسبت به بلایا
۶٫ مرحله بروز علائم و نشانگان مرتبط با فشار روانی
۷٫ مرحله آموزش
۸٫ مرحله مرور و پیگیری می باشد.
سپس از وقوع بلایا ارائه خدمات روانشناختی بهقربانیان جزءاقدامات اساسی محسوب می گردد. درمراحل فوریتی و اورژانس که تلاش های عمدتا معطوف به عملیات امداد و نجات و تامین سرپناه می باشد مداخلات بهداشت روانی پا به پای تامین نیازهای اساسی بازماندگان ارائه میشود.
هدف از اجرای گام به گام PD آن است که به بازماندگان جهت شناخت، درک، کنترل هیجانات و عواطف شدید ناشی ازبلایا آموزش داده شود تا آنان ضمن شناخت علائم و مشکلات خود بتوانند راهبردهای مقابله ای coping strategies موثر در رویارویی با بلایا را بکار برد، و در خصوص حمایت های روانی اجتماعی لازم را از کارشناسان بهداشت ر وانی، همسالان، بستگان ، روستان و افراد محیط خود بدست آورند. گروه هدف در این مداخلات، قربانیان بلایا و امدادگران بوده و زمان کاربرد آن از هفته های پس از سانحه تا یک سال بعد تداوم می یابد.
روش مطالعه حاضر به قصد تهیه راهنمای کاربر ی گام به گام برای متخصصان بهداشت روانی بوده وبصورت مروری بر مطالعات ادبیات تحقیق و بررسی مطالعات تصادفی و نظارت شده بوسیله مقالات، کتب اصلی و وب سایت های اینترنتی مربوط به بلایا با کلید واژه CISD، بلایا، مداخلات روانی اجتماعی از سال های ۲۰۰۳-۱۹۷۹ صورت گرفته است.
پس ازمروری بر مطالعات انجام شده در CISD ,PD که از طریق نتایج پژوهش های کارازمایی شده تصادفی و کنترل شدهصورت گرفته ، نتایج بیانگر اثر بخشی اجرای روش های وق به همراه مداخله در بحران بعنوان روشی موثر در کاهش اضطراب، افسردگی و آشفتگی روانی می باشد (بان و کلارک ۱۹۷۹، بوردپوریت ۱۹۷۹).
نتایج پژوهش بوهل (۱۹۹۱ و ۱۹۹۵) در خصوص اثر بخشی مداخلات اثر بخشی مداخلات روش مبتنی بر CISD بر روی گروه هایی که در معرض سانحه بوده اند، بیانگر اثر بخشی آن درجلوگیری از اضطراب ، افسردگی،واکنش خشم و نشانگان فشار روانی بوده است.
نتایج مطالعات جنگیز (۱۹۹۶)در مورد اثر بخشی روانی اجتماعی PD در بینکارکنان اورژانس های پزشکی بیانگر آن است که فرایند بهبودی پس از انجام مراحل CISD سریعتر صورت گرفته و افسردگی و نشانگان مرتبط با فشار روانی نیز کمتر دیده شده است.
نتایج مطالعات کمپ فیلد و میلز (۲۰۰۱)، ریچاردز (۲۰۰۱) اورلی وبویل (۱۹۹۹) و اورلی و فلاتری ۲۰۰۱، ۲۰۰۲ ، یانگ و همکاران ۲۰۰۲و میچل(۲۰۰۳) بیانگر اثر بخش بودن برنامه های PD, CISDبوده که تا پیگیری ۱۲ ماهه موردبررسی قرار گرفته آن. نتایج پژوهش یاسمی و همکاران (۱۳۸۲) نیز بیانگر اثر بخشی PD به روش گروهی همراه با دیگر مداخلات رفتاری شناختی مانند کنترل افکار مزاحم و… روی کودکان و نوجوانان بوده است. نتایح پژوهش براتی سده و همکاران (۱۳۸۲) نیز بیانگر اثر بخشی PD به همراه دیگر روش های حمایتی آموزشی، رفتار و شناختی بوده است.
به نظر می رسد این روش با رعایتاصول فوق توسط متخصصین بهداشت روانی چون رواشناسان، روانپزشکان و مددکاران که خود تحت آموزش قرار گرفته و در این روش دارای تجربه می باشند، با احتیاط صورت بگیرد. زیر اثر بخش بودن آن بر روی افراددچار سانحه در کارآزمایی های متعدد کنترل شده گزارش شده است.