سال انتشار: ۱۳۸۳

محل انتشار: همایش ملی قنات

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

ناصر ارزانی – استادیار دانشگاه پیام نور اصفهان

چکیده:

اهمیت رسوبات مخروط افکنه ای به عنوان بهترین محیطی که می تواند آبهای زیرزمینی را به طرف کانال های قنوات هدایت کند و یکی از مناسب ترین مکان ها برای طراحی و حفر قنات از دیرباز مورد توجه بوده است بر این اساس در محیط های خشک و حاشیه کویری، قنوات یا به صورت کوهپایه ای و در رسوبات از نوع مخروط افکنه ای که از تیپ رخساره ای جریان های خرده دار (Debris flow) هستند و یا در رسوبان مخروط افکنه ای دشتی با رسوبات دشت سیلابی و آبرفتی (Stream-dominated flows) حفر شده اند تفاوت عمده ای در پراکندگی و نوع رخساره های رسوبی در انواع مخروط افکنه ای از نوع کوهپایه ای و دشتی وجود دارد و هدف این مطالعه نشان دادن این تفاوت ها و نقش آنها در کنترل آبدهی قنوات است برای توضیح این موضوع از مطالعه ای که چگونگی تشکیل و پراکندگی رسوبات مخروط افکنه ای عظیم ابر کوه با وسعتی برابر ۹۰۰ کیلومتر مربع (حود ۴۵ کیلومتر طول) به عمل آمده است صحبت خواهد شد و با مقایسه ای که با قنوات جنوب اسپانیا (آنچه آثار و بقایای تلاش مسلمان بعد از فتح انجلس است) انجام می شود نقش رسوبات مخروط افکنه ای بحث می شود . حوضه رسوبی ابرکوه بخشی از گودال گاوخونی – ابرکوه را با وسعتی بیش از ۱۷۰۰ کیلومتر مربع در غرب آن واقع شده است در دشت ابرکوه که قسمت عمده ان بر روی مخروط افکنه عظیم غرب حوضه ابرکوه قرار دارد در حال حاضر در آن ۱۹ رشته قنات با آبدهی حدود ۲۱ میلیون متر مکعب آب وجود دارد که طول کانال برخی از انها بیش از ۱۵ کیلومتر است این مجموعه بقایای بیشتر از ۱۰۳ رشته قناتی هستند که در سال ۱۳۵۰ با مجموع طول کانالی حدود ۲۷۰ کیلومتر در این دشت وجود داشته اند علاوه بر قنوات بیش از ۸۵۰ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق در این دشت وجود دارد که حفاری و کف شکنی های چند ساله اخیر تهدید جدی برای بقای قنوات بوده است در این مقاله از نقش رخساره های رسوبی در توزیع سفره های آب زیرزمینی بحث می شود.