سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: اولین همایش سازگاری با کم آبی

تعداد صفحات: ۱۳

نویسنده(ها):

جمال قدوسی – دکترای علوم و مهندسی آبخیزداری

چکیده:

مهندسین سازه های آبی همواره سعی بر آن داشته و دارند تا از طریق احداث سدهای مخزنی و انحرافی بر روی رودخانه ها اقدام به تأمین آب برای مصارف مختلف نمایند . گروه دیگر از متخصین آب سعی در شناسائی و بهره برداری از منابع آب زیرزمینی به ویژه با فراهم شدن امکان پمپاژ آب از این منابع داشته و در اغلب نقاط نیز از دو روش مورد اشاره در تلفیق وتوأم با هم برای تأمین آب بری مصارف مختلف استفاده نموده و می نمایند . این دسته از مهندسین و متخصین آب راهکار اساسی دیگری را برای تأمین آب به ویژه در مناطقی که یا فاقد رودخانه هستند، یا تعداد رودخانه ها و محل مناسب برای احداث سازه های مورد نظر کافی و مناسب نیست، یا فاقد منابع آ ب زیر زمینی بوده ویا با محدودیت این منابع روبرو می باشند، ارائه نمی دهند . با توجه به این که حتی با فرض قابل مهار بودن تمامی آب رودخانه ها، امکان انتقال این مقدار آب به مناطق خارج از شبکه های رودخانه ای به سهولت و به لحاظ اقتصادی و در تمامی مناطق، امکان پذیر نیست و این که دستیابی و تجدید پذیری طبیعی منابع آب زیرزمینی به ترتیب در تمامی مناطق و در تطبیق با برداشت از این منابع نمی باشد، ،ملاحظه می شود چنین روش هائی در مجموع فاقدپایداری و کاربرد اقتصادی در بسیاری از مناطق هستند . این در حالی است که وجود مناطق پهناوری در خارج از شبکه رودخانه های بزرگ به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک که با معضل کمبود یا نبود آب روبرو هستند، ایجاب می کند تا از دیگر روش ها از جمله سامانه های سطوح آبگیر باران که روش سنتی برای جمع آوری و استحصال آب است توام با تکمیل و به روز کردن آنها با بهره گیری از دانش وفنون نوین در تطبیق و سازگاری با شرایط اقلیمی به منظور تامین آّب، استفاده شود . این اندیشه که برخاسته از امکان پذیری استحصال وجمع آوری مستقیم ریزشهای جوی است، امروزه به عنوان یکی از راهکاری تامین آب و بهره برداری از آبهای قابل دسترس برای مقاصد مختلف به حساب می آید . در پژوهشی با هدف شناشائی و مشخص نمودن نوع، مشخصات و کابرد های انواع سامانه های سطوح آبگیر سنتی و نوین ، اقدام به بررسی و تحلیل روش های مختلف بومی و نوین استحصال و جمع آوری مستقیم ریزش های جوی در محل نزول و رواناب های ناشی از آنها با استفاده از روشهای شده است . نتایج به دست آمده مبیین کارآئی و نقش موثر چنین روشهائی در تأمین آب برای مصارف مختلف در مناطق روستائی و حتی شهری مستند به یافته های تحقیقاتی است . بر این اساس ضروت دارد با اتخاذ راهبرد های مقتضی،سرمایه گذاری و اقدامات ترویجی و ترغیبی از چنین روش هائی به ویژه در بخش های کشاورزی، محیط زیست برای تأمین آب در مناطق روستائی و محیط های طبیعی استفاده شایسته شود