سال انتشار: ۱۳۸۳

محل انتشار: همایش ملی قنات

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

جعفر جمشید نژاد عنبرانی – کارشناس ارشد آبیاری و زهکشی
حسن پرورنده – کارشناس زمین شناسی
مجید بیجاری – کارشناس نقشه برداری

چکیده:

هر نوع توسعه کلان و پایدار بدون توجه به عنصر آب و درک اهمیت آن امکان پذیر نمی باشد لذا رشد مطلوب تمام بخش های صنعتی ، کشاورزی و خدماتی معطوف به بهره برداری مطلوب و افزایش بهره وری از منابع آب خواهد بود. در دهه های اخیر عواملی همچون خشکسالی ، مهاجرت، عدم اشتیاق ساکنان بومی به لایروبی قنات با توجه به کاهش درآمد روستاییان و هدایت سرمایه گذاری های انجام شده به طرح های دیگر استحصال آب به قنوات وجه لازم نشده است. لذا در صورتی که این روش استحصال آب و پتانسیل های قنوات از طرف کارشناسان امر توسعه پایدار جهت توسعه پایدار نادیده و یا کم اهمیت گرفته شود به هیچ وجه معقول و منطقی به نظر نمی رسد برنامه ریزان توسعه این حوزه در پاسخ به نیازهای سال های آینده باید پاسخگوی این سوال نیز باشند که روی کدام یک از قنوات بیشترین سرمایه گذاری را اعمال نمایند. مقاله ارائه شده در جهت کمک به یافتن بهترین پاسخ به این سوال تهیه گردیده است. سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان یک ابزار موثر برای سازماندهی اطلاعات و تجزیه و تحلیل اطلاعات مکانی مورد استفاده قرار می گیرد با توجه به کاربردهای فراوان این سیستم در زمینه های مختلف در این بخش نیز جهت مدیریت منابع، برنامه ریزی و افزایش توانایی تصمیم گیری در اختیار کارشناسان و مدیران قرار می گیرد. در مقاله ارائه شده اطلاعات قنوات استان (ر محیط نرم افزار Eexcel) با استفاده از GIS برای لایه های مختلف اطلاعات ذخیره شده اطلاعات توصیفی ایجاد می گردد. در نتیجه با اتصال موقعیت عوارض و جداول اطلاعات می توان از موقعیت عارضه به جداول دسترسی داشت و یا موقعیت هر قلم اطلاعاتی را روی نقشه مشخص نمود و با استفاده از توابع تحلیلی امکان تجزیه و تحلیل توام هر دو بانک اطلاعاتی مکانی (نقشه) و اطلاعات توصیفی را در اختیار داشت. با استفاده از این توانایی اطلاعات موجود در قنوات از جمله ویژگی های کشاورزی فنی و شرایط هیدرودینامیک قنوات با دیگر لایه های اطلاعاتی موجود مرتبط گردید و این امر برنامه ریزی را بسیار کارا و سهل می نماید. با توجه به اینکه GIS بسیاری از قابلیت های محیط های ترسیم (CAD) و بانکهای اطلاعاتی (Data Base) را دارا بوده امکان انالیز و نمایش سه بعدی را در اختیار قرار می دهد همچنین با اتصال به فایل های تصویری و صوتی امکان نمایش عوارض را فراهم می نماید لذا با استفاده از توانایی ها و فنون سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) تجزیه و تحلیل وضعیت قنوات استان در بسیاری ابعاد مقدور گردیده است در این مقاله با استفاده از GIS تجزیه و تحلیل قنوات استان با نگاهی ویژه به قنوات شهرستان گناباد ارائه می گردد.