سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: هفتمین همایش بین المللی سواحل، بنادر و سازه های دریایی

تعداد صفحات: ۶

نویسنده(ها):

ناصر حاجی زاده ذاکر –

چکیده:

سونامی اقیانوس هند که در ۲۶ دسامبر ۲۰۰۴ میلادی اتفاق افتاد به غنوان پر تلفات ترین بلای طبیعی دریایی در تاریخ مدرن شناخته شده است.این سونامی در اثر زلزله ای به بزرگی ۹، بزرگترین زلزله از سال ۱۹۶۴، به وقوع پیوست. این زلزله موجب لغزش زمین به میزان حدود ۱۵ متر در طول حدود ۱۲۰۰ کیلومتر گسل شد و حرکت ناگهانی عمودی بستر دریا به میزان چندین متر در زمان زلزله موجب جابجایی احجامی عظیم از آب و ایجاد امواج سونامی گردید.امواج سونامی پس از وقوع زلزله در جهتشرق- غرب حرکت نموده و در فاصله زمانی از ۱۵ دقیقه (اندونزی)تا ۷ ساعت( سومالی) به خشکی برخورد نمودند. سریلانکا و شرق هند ۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه پس از وقوع زلزله با برخورد امواج سونامی روبرو شدند. تایلند نیز حدود ۲ ساعت پس از وقوع زلزله با سونامی روبرو شد. . ماکزیمم ارتفاع موج سونامی در هند ۴ متر، در سریلانکا ۱۱ متر و در اندونزی ۳۵ متر مشاهده گردید.امواج سونامی پس از برخورد با ساحل در بسیاری از موارد تا ۲ کیلومتر به داخل خشکی نفوذ نموده وموجب مرگ و ناپدید شدن ۲۳۰ هزار نفرگردیدند و بیش از یک میلیون نفر را بی خانمان نمودند.در اثر وقوع سونامی محیط زیست و اکوسیستم های دریایی تحث اثرات مخرب ناشی از برخورد موج سونامی واقع و پدیده های فرسایش ساحل، تخریب مرجان های دریایی، علف های دریاییو جنگل های حرا مشاهده گردید. با وجود اختلاف زمانی چندین ساعته بین وقوع زلزله و برخورد امواج سونامی با ساحل، تقریبا تمام قربانیان حادثه بدون هیچگونه اطلاع قبلی با موج برخورد نمودند. هیچگونه سیستم اعلام خطر سونامی در اقیانوس هند وجود نداشت تا سونامی را تشخیص داده و وقوع آن را به مردم اطلاع دهد.پس از وقوع سونامی اقیانوس هند، جامعه جهانی ایجاد سیستم اعلام خطر سونامی اقیانوس هند را در دستور کار خود قرار داد و کمیسیون بین الدول اقیانوس شناسی(Intergovernmental Oceanographic Commission, IOC) بعنوان محور ایجاد سیستم اعلام خطر سونامی اقیانوس هند انتخاب گردید .IOCطی یک برنامه فشرده طراحی و اجرای سیستم اعلام خطر سونامی اقیانوس هند را با کمک سایر سازمان های بین المللی زیربط پیگیری نموده است و اقدامات انجام شده در این زمینه موجب شکل گیری تدریجی سیستم اعلام خطر سونامی اقیانوس هند شده است.در این مقاله خصوصیات سونامی اقیانوس هند و اثرات مخرب آن و فعالیت های بین المللی برای توسعه سیستم اعلام خطر سونامی اقیانوس هند ارائه می گردد.