نگارگري مکتب تبريز اول (تبريزِ مغول )

اولين مکتب نگارگري ايراني در تبريز پايه ريزي شده است ، که به همين دليل آن را مکتب تبريز نخست ناميده اند. همچنين براي اولين بار در تاريخ ايران مصور سازي کتب به شکل کارگاهي در مجموعه اي به نام ربع رشيدي ، که به همت خواجه رشيدالدين فضل الله از وزراي معروف و دانشمند دوره ايلخانان بنا شده بود، به انجام مي رسيد. در دوران صفوي و بازگشت تختگاه به تبريز، مکتب ديگري در نگارگري با نام تبريز دوم شکل مي گيرد. [١] نقاشي اين دوره به ويژه در دو پايتخت مهم آن يعني مراغه و تبريز به اوج شکوفايي خود مي رسد و آثار هنري متعددي در اين دو شهر پديد مي آيد. مبادلۀ فرهنگي و هنري و تردد بين هنرمندان ايراني و چيني در اين دوره موجب تأثيرات متقابلي بين هنر ايراني و چيني شد به طوريکه برخي از عناصر منظره پردازي در نقاشي چيني را مي توان در آثار نقاشي دوره ايلخاني به ويژه در تصويرگري کتاب ها مشاهده کرد. [٢]

شرح آثار کتاب جامع التواريخ رشيدي

جامع التواريخ رشيدي، تأليف خواجه رشيدالدين همداني (متولد حدود ٦٤٥ ه .ق ) طبيب ، دانشمند، وزير و نامدارترين مرد سياسي عصر ايلخانان مغول است . [٣] يکي از تأليفات متعدد وي که به دستور غازان خان صورت گرفته ، جامع التواريخ بوده که به بررسي سير تاريخ از حضرت آدم (ع ) تا آخرين سلاطين دوره ايلخاني پرداخته است . [٤] ٦٠٠ صفحه از اين کتاب در انجمن سلطنتي آسيا و ٢٨٠ صفحه در کتابخانۀ دانشگاه ادينبورگ نگهداري مي شود. [٥] در اين اثر نيز تأثير هنر چيني به خوبي مشهود است ؛ به گونه اي که مناظر و کوه ها به سبک نقاشي “تانگ ” چيني بوده ، ولي نحوة قرار گرفتن پيکره ها غير چيني است . حرکات انسان ها گوياست ، ولي لطافت و چيره دستي لازم را ندارد. [٦]