سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: دهمین همایش ملی بهداشت محیط

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

محمد فهیمی نیا – عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی قم و مشاور حقیقی شرکت مهندسی آب و فاض
غلامعلی معماری – شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور
غلامرضا اکبری – شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور

چکیده:

براساس آمارگیری سراسری سال ۱۳۸۵ از جمعیت ۶۹/۹ میلیون نفری کشور حدود ۳۱ درصد با جمعیتی بالغ بر ۲۱/۶ میلیون نفر در ۶۸۰۰۰ روستا سکونت دارند. از این تعداد حدود ۵۰۰۰ روستا که ۷/۳۵ درصد از نظر تعداد و ۴۷/۲ درصد از نظر جمعیت روستاهای کشور راشامل می شود،دارای جمعیت بیش از ۲۰۰ خانوار(حدودهزارنفر) می باشند. حدود ۰/۶ درصد روستاهای کشور تحت پوشش خدمات جمع آوری و دفع بهداشتی فاضلاب قرار دارند. طبق برنامه های توسعه چهارم و چشم انداز ۲۰ ساله کشور مقرر است درصد تحت پوشش جمعیت روستایی کشور از تأسیسات فاضلاب از وضع فعلی به ۸درصد در انتهای برنامه چهارم و ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش یابد. در راستای دستیابی به اهداف مذکور و ارائه راهکارهای مناسب برای دفع بهداشتی فاضلاب روستایی اولین قدم شناسایی وضعیت موجودوتعیین نقاط ضعف وقوت باتهیه شناسنامه های فاضلاب برای هریک ازروستاهای کشور است. برای اجرای این طرح پرسشنامه (شناسنامه) حاوی ۴۵ سؤال در کلیه زمینه های مرتبط با طرح های فاضلاب روستایی تدوین وبه همراه راهنمای تکمیل به شرکت های آب وفاضلاب روستایی استانها ارسال گردید.پاره ای ازنتایج حاصل ازتکمیل این پرسشنامه ها در ۴۵۸۸ روستای بالای
۲۰۰ خانوارکشوردراین مقاله ارایه شده است نتایج نشان می دهدکه حدود ۸۶۵ روستای بالای ۲۰۰ خانوار در کشور ( ۱۹ درصد روستاه ا) وجود دارد که نیازمند مطالعه و اجرای تأسیسات فاضلاب می باشند و جزو اولویت کاری برنامه چهارم توسعه قرار دارند. ودر ۵۲ درصد روست اهای بالای ۲۰۰ خانوار کشور (حدود ۲۴۰۰ روستا) لازم است با رعایت نتایج برنامه اولویت بندی و گروه بندی روستاها در طول برنامه چش م انداز (تا سال ۱۴۰۴ ) مطالعات اولیه فاضلاب انجام و راهکارهای علمی و عملی برای حل مشکل دفع فاضلاب آنها اتخاذ گردد . البته صرفا در ۳۰ درصد از روستاهای بالای ۲۰۰ خانوار کشور (حدود ۱۳۱۲ روستا)وضعیت موجوددفع فاضلاب جوابگومی باشد. عمده ترین مشکلات بهداشتی و زیست محیطی ناشی از دفع غیر بهداشتی فاضلاب در مناطق روستایی به ترتیب اهمیت شامل آلودگی منابع آب های سطحی ( ۴۵ درصد) ، صدمه به زیباسازی محیط ۳۳/۵ درصد) ، آلودگی آب چشمه یا قنات واقع در محدوده روستا (۱۸/۷درصد)، آلودگی آبهای زیرزمینی ۱۴/۱۲ درصد آلودگی منابع تأمین آب آشامیدنی روستا ۱۲/۲۵ درصد وشیوع بیماریهای منتقله از آب و فاضلاب ۱۰/۴۰ درصد می باشد. روش های مناسب پیشنهادی برای جمع آوری فاضلاب روستاها شامل سیستم دوگانه (چاه جاذب برای فاضلاب سیاه و شبکه جم ع آوری برای فاضلابهای خاکستری ) ، سیستم SDGS و سیستم SS می باشد.همچنین مناسبترین روشهای پیشنهادی برای تصفیه فاضلاب روستاها سپتیک تانک همراه با تصفیه تکمیلی و سیستم های طبیعی (برکه تثبیت و نیزار) می باشد. در ۷۲ درصد روستاها امکان استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه شده در کشاورزی وجود دارد.