سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: بیست و چهارمین گردهمایی علوم زمین

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

مرتضی طالبیان – سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
منوچهر قرشی – سازمان زمین شناسی و اکتشافات مدنی کشور
بری پارسون – دپارتمان علوم زمین دانشگاه آکسفورد – انگلستان
ریچارد واکر – دپارتمان علوم زمین دانشگاه آکسفورد – انگلستان

چکیده:

در ماه مارس سال ۱٬۹۹۴ میلادی چهار زمین‌لرزه کم ژرفا با بزرگی گشتاوری ۵/۵ تا ۶/۲ در فاصله چند روز منطقه سفیدابه در خاور ایران را لرزاند. در بررسی‌های نخستین که براساس مشاهدات صحرایی، تصاویر ماهواره‌ای و لرز بشناسی بود موجب گستردگی پنهان با راستای شمال باختری-جنوب خاوری در زیر رشته کوه های سفیدابه پیشنهاد شد. در مقاله ما نشان خواهیم داد که چگونه می‌توان به کمک داده‌های ماهواره‌ای رادار و سن یابی مطلق به بسیاری از ابهامات این زمین‌لرزه پاسخ داد. به کمک داده‌های رادار می‌توان جایگاه و میزان جابجایی همراه با زمین‌لرزه را که احتمالاً ناشی از جنبش سامان گسل‌های پلکانی در شفا است با دقت قابل توجهی مشخص نمود. در این بررسی همچنین به کمک سن یابی به روش اورانیوم /توریوم سنی حدود ۱۰۰٬۰۰۰ ساله برای رسوبات دریاچه‌ای برخاسته به وسیله جنبش گسل به‌دست‌آمده است. بر این اساس و با توجه به میزان و خستگی رسوبات و همچنین با فرض اینکه در گذشته نیز زمین‌لرزه هایی مشابه ای در منطقه رویداد و می‌توان حدود ۱۲۰ رویداد زمین‌لرزه را در صد ۱٬۰۰۰ سال اخیر در این منطقه برآورد نمود. بدین ترتیب میانگین در بازگشت زمین‌لرزه تا حدود ۸۳۰ سال و نرخ هم‌گرایی راندگی سفیدابه ۱/۵ میلی‌متر در سال برآورد می‌گردد. اگرچه پذیرش دیده شده در داده‌های رادار بیانگر چین خوردگی جنبا در منطقه سفیدابه است اما به دلیل وجود توپوگرافی برجا مانده از دیگر شیوه‌های بسیار قدیمی‌تر، شناسایی آن پیش از رویداد زمین‌لرزه دشوار است. بااین‌وجود این بررسی نشان می‌دهد که به کمک مطالعه آبراهه ها در زمینه زیست‌شناسی منطقه به خوبی می‌توان به وجود این گسل‌های پنهان پی برد.