سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: سومین همایش ملی فرسایش و رسوب

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

اللهیار ناظمی – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان

چکیده:

در راستای بررسی تغییرات خطوط ساحلی کشور، تغییرات حاصله در خطوط ساحلی منطقه گمیشان طی دهه های اخیر و پدید آمد تالاب گمیشان ، زمینه تخقیق و مطالعه در خصوص نحوه و میزان این تغییرات و نیز بررسی عوامل موثر د رآن را در بازه زمانی ۱۳۷۰-۱۳۴۶ فراهم نمود. روش GIS برای مطالعات انتخاب شد و بر اساس عکس های هوایی وتصاویر ماهواره ای سال های مذکور و با استفاده از نرم افزارهای مربوطه، روند تحقیق طی شد. سطوح مناطق فرسایش یافته و رسوبگذاری شده در نوار ساحلی محاسبه و در قالب جداول و نقشه های فرسایش و رسوبگذاری ارائه گشت. نقشه های واحدهای رسوبی نیز به تفکیک دو دوره ترسیم شد. نقشه های واحدها یرسوبی نیز به تفکیک دو دوره ترسیم شد. مقایسه نقشه های ترسیم شده و جداول مربوطه نشان دهنده تغییرات قابل توجه در واحدهای رسوبی نوار ساحلی و همچنین ایجاد فرسایش و رسوبگذاری به میزان ۶۱۹۸/۱ و ۴۲۰۳/۵ هکتار می باشد، که منتج به پیدایش تالاب گمیشان گشته است. عوامل موثر در تغییرات مذکور، شامل عوامل زمین شناسی ، اقلیمی ، هیدرودینامیکی (الگوی امواج، جریان رسوبات گرگان رود، جهت جریانات عمومی دریای خزر) ، نوسانات سطح آب دریای خزر نیز مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس بررسی های انجام شده و مقایسه نقشه های تهیه شده، به نظر می رسد تنزل تدریجی سطح آب دریا و پسروی آن تا سال ۱۳۵۶ و نزدیک شدن خط ساحل به راس دلتای گرگان رود موجب بروز شرایط خاصی برای خطوط جریان آب و رسوب خروجی از گرگان رودگشته، به طوری که جریانات رسوب، تحت تاثیر امواج شکسته شده شمال غرب و غرب و همچنین جریانات عمومی دریای خزر در جهت جنوب به شمال درمنطقه گمیشان موجب رسوبگذاری در شمال دانه گرگان رود، در امتداد ساحل گشته و منجر بهشکل گیری پشته و یا زبانه ماسه ای گمیشان شده است. پدیدار شدن تدریجی زبانه ماسه ای و افزایش سطح آب دریا از سال ۱۳۵۶ بهبعد، علت تشکیل و توسعه تالاب گمیشان بوده است.