فرضیه صفر، برای آزمون فرضیه ها در حالتی که رابطه یا تفاوت متغیر مطرح شده باشد فرضیه ای قابل تعریف است که در آن متغیرهای موجود در فرضیه بدون رابطه یا تفاوت درنظر گرفته شود. به اصطلاحبه این فرضیه که در آن متغیرها فاقد رابطه و یا تفاوت هستند فرضیه ی صفر (H0) گفته میشود. فرضیه یک، در برابر فرضیه ی صفر که در آن هر گونه رابطه و تفاوت بین متغیرهای موجود نفی می شود فرضیه ی یک بر خلاف فرضیه ی صفر است. یعنی رابطه و تفاوت در متغیرها لحاظ میشود. که به آن فرضیه یک (H1) گفته می شود. مثال: فرضیه H0 ، H1 : اگر در یک تحقیق با موضوع “بررسی وضعیت تحصیلی دانشجویان رشته ی نرمافزار” قبلی و بعد از پذیرش در دوره ی کارشناسی باشد، در این صورت فرضیه میتواند به صورت زیر مطرح شود: “میانگین نمرات قبل از پذیرش بیشتر از میانگین نمرات در دوره ی کارشناسی بوده است”. در این صورت در جهت آزمون فرضیه ی تحقیق، فرضیه ی صفر (H0) به صورت است: میانگین نمرات قبلی و بعد از پذیرش با هم فرقی ندارد. فرضیه ی یک به شرح زیر میباشد: اگر میانگین نمرات دانشجو قبل از پذیرش در کنکور با M1 و میانگین معدل دانشجو در دوره ی کارشناسی M2 نمایش داده شود فرضیات ما به شکل زیر است.

H0 = M1 = M2

H1 = M1 > M2

به فرآیند تخصیص یک عدد به یک متغیر که طبق قاعده یا معیاری مشخص انجام می شود اندازه گیری می گویند. نوع قواعد و ماهیت اندازه گیری در علوم تجربی، علوم ریاضی و علوم اجتماعی کاملا متفاوت است. علوم تجربی و ریاضی متغیرها کمی هستند بنابراین کمیت ها اندازه گیری می شوند و مبنای اندازه گیری استاندارد و مورد پذیرش جهانی هستند مانند ولتاژ برق، شدت جریان الکتریکی، حجم، فشار و غیره. محقق بر حسب مورد و با توجه به نوع متغیر، آنها را به سطوح زیر دسته بندی می کند: سطح اسمی، سطح ترتیبی (رتبه ای)، سطح فاصله ای و سطح نسبی. در سطح اسمی یک متغیر که مورد نظر برای اندازه گیری است نوعا به چند دسته تقسیم می شود مثلا در یک جامعه ی آماری از دانشجویان متغیر کیفی مورد نظر برای اندازهگیری جنس یا رشته ی تحصیلی آنها باشد. پژوهشگری می تواند متغیر کیفی جنسیت را برای دختر و پسر و متغیر کیفی رشته ی تحصیلی را به گروه های عمران، برق، کامپیوتر و مکانیک طبقه بندی کند. در این طبقه بندی متغیرهایی که در یک رده قرار می گیرند باهم مشابه و با متغیرهای ردهی دیگر متفاوت هستند. در اندازه گیری سطح اسمی پژوهشگر می تواند به دو شیوه ی اندازه گیری یعنی تخصیص یک شماره یا عدد برای هر متغیر کیفی اقدام نماید. در روش شیوه ی تخصیصی شماره، محقق میتواند برای هر طبقه یک شماره ی خاصی انتخاب کند و در تمام مراحل پژوهشی این شماره بندی را رعایت کند. میتوان کمیت نمرات آموزش را در سطح فاصله ای با فواصل مساوی (به اندازه ۲) تقسیم کند. اندازه گیری در سطح نسبی با همان قواعد اندازه گیری مانند اندازه گیری در سطح فاصله ای است با این تفاوت که در ان صفر مطلق وجود دارد (موجودی انبار، دما).