سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: سومین همایش رویت هلال و تقویم

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

نعمت اله ریاضی – بخش فیزیک و رصدخانه ابوریحان بیرونی دانشگاه شیراز

چکیده:

تقویم قمری مبتنی بر ماه های دوازدگانه قمری است که هر کدام با نخستین رویت هلال ماه در شامگاه قبل آغاز می شود . از آنجا که بسیاری از مناسک اسلامی وابسته به روزها و ماه های خاص قمری است، نخستین رویت هلال ماه در کشورهای اسلامی از اهمیت خاصی برخوردار می باشد . از طرف دیگر، بسیاری از امور شهروندان در کشورهائی که از تقویم قمری استفاده می کنند با تقویم تنظیم می گردد . وجود یک تقویم بدون ابهام و سرتاسری یک ضرورت است . متاسفانه پس از گذشت قرن ها، هنوز مسئله رویت پذیری و پیش بینی آن یک مسئله مجادله آمیز باقی مانده است . این امر در مواردی سبب بروز اختلاف بین فرق اسلامی و حتی شاخه های مختلف یک فرقه یا مذهب می گردد . از این رو، حل مسئله فوق از لحاظ سیاسی نیز برای امت اسلامی در اولویت می باشد . بررسی های علمی متعددی در خصوص دست یافتن به معیارهای مبتنی بر مشاهده برای رویت پذیری هلال ماه صورت گرفته است، که از آن میان می توان به فاترینگام (۱۹۱۰) ، بروین (۱۹۷۷) ، شافر (۱۹۸۸) ، الیاس (۱۹۸۸) اشاره کرد . متاسفانه رویت پذیری هلال ماه بدلیل دخالت عوامل زیر امری پیچیده است و هنوز نمی توان یک معیار کاملا قابل اعتماد را برای این منظور پیشنهاد کرد :
• ضخامت هلال
• سن هلال
• مدت مکث ماه در بالای افق پس از غروب خورشید
• اختلاف سمت و ارتفاع ماه نسبت به خورشید در هنگام غروب خورشید
• تاثیر ابزار مورد استفاده برای رصد هلال ماه
• تاثیر وضعیت جوی
• تجربه راصد
• وضعیت بینائی و روانی راصد
• وضعیت موانع طبیعی در نزدیکی افق