سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: اولین کنفرانس بین المللی بحران آب

تعداد صفحات: ۱۳

نویسنده(ها):

محمد رضا نیک منش – عضو هیأت علمی گروه عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارسنجان

چکیده:

فرسایش کنار و بستر رودخانه همه ساله خسارات زیادی را به اراضی مجاور و جوامع ساکن اطراف آنتحمیل کرده و تغییر مورفولوژی رودخانه ها را به همراه دارد. پوشش گیاهی از عوامل موثر و مفید در کاهش فرسایش خاک شناخته شده است لیکن استفاده از پوشش گیاهی در جلوگیری از فرسایش بستر یا کنار رودخانه مستلزم شناخت گیاهان سازگار با اقلیم و نیز شرایط فرسایشی می باشد. استفاده مناسب از پوشش گیاهی می تواند روش مناسبی برای اصلاح مسیر و بهسازی رودخانه در جهت کاهش خسارات سیلاب نیز باشد. ریشه دوانی خوب،انعطاف پذیری گیاه در مقابل سیلاب،رشد مجدد و سریع گیاه بعد از وقوع سیلاب، مقاومت مناسب در مقابلشوری آب و خاک و غیره از جمله ویژگیهای مناسب گیاهان مذکور می باشد.نفوذ ریشه گیاهان درون خاک بر روی شیب های خاکی همانند آرماتور در بتن باعث مسلح سازی خاک گردیده وباعث افزایش مقاومت برشی خاک و افزایش پایداری شیب های خاکی می شود.
امروزه به اثبات رسیده است که روشهای بیومهندسی و یا استفاده از درختان و پوشش گیاهی می تواند در مناطقی از رودخانه جایگزین روشهای پرهزینه سازه ای گردند .در واقع حفاظت از کناره ها و بستر رودخانه ، تثبیت پلان رودخانه و جلوگیری از تغییر مسیر و به وجود آمدن میان بر، کاهش ورود رسوبات به رودخانه در اثر فرسایش کرانه ها و ممانعت از جزیره زایی و شریانی شدن رودخانه، جلوگیری از ورود خاکهای آلوده اراضی اطراف به محیط آبی رودخانه، ایجاد محیطی مناسب جهت رشد و تولید مثل آبزیان، جلوگیری از فرسایش کناره ها به منظور حفظ اراضی با ارزش اقتصادی زیاد در حاشیه رودخانه و غیره با "روشهایی به مراتب سازگار تر با محیط و کم هزینه تر نسبت به روشهای سازه ای" از اهداف روشهای تثبیت بیولوژیکی می باشد.
در این مقاله ضمن شناسایی نقاطی از رودخانه خشک شیراز که امکان تثبیت بیولوژیکی بستر و کرانه ها در آن وجود دارد و همچنین تعیین و شناسایی گیاهان وگونه های موفق که قادر به کنترل فرسایش کف و کناره ها ی رودخانه خشک می باشند، ارزیابی پتانسیل بیولوژیکی دیواره های رودخانه انجام شده وتاثیر پوشش گیاهی و روش بیولوژیکیانتخابی بر هیدرولیک جریان رودخانه خشک شیراز با هدف اصلاح مسیررودخانه در جهت کاهش خسارات سیلاب بررسی می شود.