سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: کارگاه فنی مدیریت، بهره برداری و نگهداری شبکه های آبیاری و زهکشی

تعداد صفحات: ۲۰

نویسنده(ها):

نادر حیدری – استادیار پژوهشی بخش تحق یقات آبیاری و زهکشی م ؤسسه تحقیقات فنی و مهندس

چکیده:

کشور ایران در یکی از خشک ترین مناطق جهان قرار دارد . متوسط بارندگی کشور ۲۵۲ میلیمتر بوده که کمتر از یک سوم متوسط جهانی است. شرایط خاص اقلیمی کشور که خشکی و پراکنش نامناسب زمانی و مکانی بارندگی واقعیت گریزناپذیر آن است، هرگونه تولید مواد غذا یی و کشاورزی پایدار را منوط به استفاده صحیح و منطقی از منابع آب محدود کشور نموده است .حوزه آبریز زاینده رود در منطقه مرکزی ایران یکی از حوزه های آبریز تحت تنش آب می باشد . توسعه منابع آب حوزه به طور عمده از طریق احداث سد مخزنی چادگان و سه تونل انحراف آب ب ین حوزه ای درفازهای مختلف و در ۵۰ سال اخیر صورت پذیرفته است . حوزه صرف نظر از بارش های زیاد در ارتفاعات کوهرنگ دارای آب هوای خشک و نیمه خشک می باشد و هیچ فعالیت کشاورزی و اقتصادی بدون وجود آب و آبیاری محصولات امکان پذیر نمی باشد. گسترش اراضی تحت آبیاری از طریق احداث و یا توسعه شبکه های آبیاری ( ۸ شبکه و جمعاً به مساحت ۲۲۹۰۰۰ هکتار ) و فعالیت های صنعتی زیاد حجم قابل ملاحظه ای از منابع آب حوزه زاینده رود را مصرف می نماید. از سوی دیگر رشد جمعیت اصفهان (با جمعیت بیش از۲/۵ میلیون نفر ) و خشکسالی های مختلفهمه و هم ه حاکی از وابستگی به منابع آب شکننده وحساس حوزه زاینده رود می باشد . علیرغم تداوم طرح های تامین آب حوزه از قبیل احداث سد زاینده رود و تونل های انحراف آب کوهرنگ (از سال ۱۳۲۹ حوزه هنوز در کمبود آب بسر می برد . علائمی از جمله رقابت بخش های مختلف برای دریافت آ ب، پائین رفتن سطح آب زیرزمینی، کاهش کیفیت منابع آب سطحی و زیرزمینی (چاه ها، قنوات و چشمه ها )، کاهش تولیدات کشاورزی (به خصوص در پائین دست حوزه ) و کاهش بسیار شدید آب ورودی به باتلاق گاو خونی در انتهای حوزه، نشان دهنده وضعیت دشوار و ناراحت کننده ای این حوزه آبریز از نظر مدیریت آب می باشد. مطالعه تاریخچه توسعه منابع آب و آبیاری حوزه بیانگر آن است که به محض توسعه منابع آب جدید و به دلیل عدم مدیریت جامع و مناسب آب در حوزه، مصارف آب از طریق احداث شبکه های آبیاری جدید افزایش رو به تزاید یافته، به نحوی که از میزان تامین آب تجاوز نموده است . این افزایش در مصرف آب سبب گردیده تا حوزه تحت تنش آبی مدوام قرار گرفته و آب ناچیزی وارد خروجی حوزه یعنی باتلاق گاو خونی شود . تا حدی که در سال های اخیر این منطقه زیست محیطی کاملاً خشک شده و خسارات زیست محیطی زیادی به منطقه و کشور وارد گردیده است.