سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: چهارمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران مدیریت حوزه های آبخیز

تعداد صفحات: ۱۲

نویسنده(ها):

علی نجفی فر – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام
حمیدرضا مجردی گیلان – عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج
جعفرعلی اولاد – کارشناس ارشد مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام

چکیده:

بی شک حفاظت از منابع آب وخاک مستلزم یک نگرش سیستمی و متناسب با شرایط اکولوژیکی حوضه های آبخیز می باشد . در این راستا و جهت نیل به مدیریت پایدار در حوضه های جنگلی زاگرس قبل از هرچیز تدوین یک مدل اکولوژیکی مناسب به منظور ارزیابی توان اکولوژیکی پتانسیل ضروری است . منطقه رویشی زاگرس در سلسله جبال زاگرس به طول تقریبی ۱۶۰۰ کیلومتر واقع شده است . پوشش جنگلی آن از روستای قبرحسین ( بین پیرانشهر و سردشت) در استان آذربایجان باختری شروع وتاحوالی شهرستان فیروزآباد در استان فارس ادامه می یابد . علاوه بر بعضی از گونه های همراه ، انواع بلوط بیشترین سطوح جنگلی این منطقه را به خود اختصاص داده و از ارتفاع ۱۰۰۰ متری تا حدود ۲۳۰۰ متر از سطح دریا گسترش دارند . با توجه به شرایط خاص اکولوژیکی و اهمیت زیست محیطی زیادی که این اکوسیستمها در حفاظت از منابع آب و خاک دارند، نقش ارزیابی توان اکولوژیک پتانسیل و به کارگیری اصول مربوط به علم آمایش سرزمین در مدیریت بهینه این منطقه ضروری است . در این پژوهش یک مدل تجربی جهت ارزیابی توان اکولوژیک جنگلهای زاگرس تدوین و با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) ، در جنگلهای بلوط غرب و در دامنه های جنوبی کبیرکوه در حوضه آبخیز ماسبی انجیره در استان ایلام اجرا شده است . مدل مذکور در پنج طبقه مختلف طراحی شده و فرآیند ارزیابی جنگل با استفاده از آن بصورت کمی صورت گرفته است . فاکتورهای شیب و جهت دامنه، ارتفاع از سطح دریا، اقلیم، شکل زمین و عمق خاک در فرآیند ارزیابی اکولوژیکی جنگلهای منطقه مطالعاتی بکار گرفته شده اند . در نتیجه ارزیابی بعمل آمده با استفاده از این مدل تعداد ۴۲۹ وضعیت مختلف اکولوژیکی در ۷۴۳۶ واحد نهایی اکولوژیکی در منطقه شناسایی شده است . ضریب همبستگی مربوط به رابطه بین درجات توان اکولوژیک پتانسیل با ارتفاع متوسط درختان در ۶۴ قطعه نمونه ۱۵ آری (R= 0/67) ، با توجه به شرایط خاص این جنگلها، نشان دهنده کارایی نسبتاً مناسبی است که این مدل در ارزیابی توان اکولوژیکی جنگلهای زاگرس از خود نشان داده است .