سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: دهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

احمد حیدری – استادیار گروه مهندسی علوم خاک دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه تهران
شهلا محمودی – استاد گروه مهندسی علوم خاک دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه تهران

چکیده:

دو عامل اصلی محیط که مدیریت خاکهای انبساط پذیر را تحت تأثیر قرار می دهند، پستی و بلندی و اقلیم هستند . بیشتر خاکهای انبساط پذیر در جهان در اراضی مسطح یا نسبتاً مسطح با اقلیم هایی که دارای بارندگی فصلی هستند قرار دارند . این خاکها در فصول مرطوب، درمعرض سیلگیری می باشند و در مناطق خیلی مرطوب سیلاب ممکن است برای دوره های طولانی در هر سال باقی بماند .Aquerts به علت دارا بودن مقادیر زیاد رسهای اسمکتایتی این خاکها دارای رفتار هیدرولوژیک ویژه ای هستند . پتانسیل انقباض و انبساط بالا، هدایت هیدرولیکی اشباع پایین، نفوذپذیری پایین در حالت خیس، جریان ترجیهی از طریق ترکها و ماکروپورها، پایداری بسیار چسبنده و شکل پذیر در حالت خیس و گیلگای از جمله این رفتارها می باشند ( پونتز و همکاران ).۱۹۸۸ پیوستگی و چسبندگی خاک در حالت خیس، و ساختمان سخت، درشت و کلوخه ای درحالت خشک، شخم مؤثر را در آنها در دو حد حداقل و حداکثر رطوبت خاک، غیر ممکن می سازد . این خاکها بسته به اینکه در چرخه خیس شدن یا در چرخه خشک شدن قرار داشته باشند، و همچنین درجه خیسی و میزان درز و شکاف، دارای دامنه وسیعی از نفوذ پذیری می باشند . در چرخه خیس شدن، جز درحالتی که خاک نزدیک به اشباع بوده و در اثر انبساط کاملاً عایق شده است، نفوذپذیری ًعموما به علت وجود جریان حاشیه ایBypass خوب است . با وجود این، هنگام اشباع، نفوذپذیری از سطح به داخل خاک، نفوذ درونی یا نشت Permeability و هدایت هیدرولیکی حداقل هستند . و این رفتارها مانع از برآورده شدن نیازهای خاص مدیریت آب برای تولید محصول می شود . درتهیه زمین همه تلاشها باید متوجه خرد شدن خود به خود، یا سلف مالچینگ باشد که بهترین شرائط تهیه نهایی زمین، درست قبل از کاشت محصول می باشد ( احمد ).۱۹۹۶ در سیستم مدیریتی خاکهای انبساط پذیر، عوامل خاصی حائز اهمیت می باشند که از جمله آنها می توان به توجه به کیفیت آب ، سیستم های انتقال آب، خطرات فرسایش خاک، شخم، طراحی اراضی، مدیریت حاصلخیزی خاک،
مدیریت آب و خاک، پاکسازی اراضی اشاره نمود که هر یک از این اجزاء در مقایسه بین کشت دیم و آبی دارای درجات مختلفی از تناسب هستند ( احمد ).۱۹۹۶ تکنولوژی های خاصی برای توسعه بهره برداری از خاکهای انبساط پذیر مورد استفاده قرار می گیرند که از جمله آنها می توان به -۱ مدیریت آبخیز های کوچک برای حفظ بارندگی، کاهش فرسایش خاک و زهکشی آب مازاد -۲ پیش بینی زهکش های درون مزرعه و زهکش اصلی برای زهکشی موثر سطح خاک و تخلیه آب مازاد -۳ کشت زمین بلا فاصله بعد از برداشت محصول، و هنگامی که خاک برای کار کردن خیلی خشک نیست . -۴ استفاده از سیستم های کشت مناسب بر اساس اقلیم -۵ کشت بر اساس زمان بندی و کنترل علف هرز -۶ حفاظت به موقع گیاه -۷ جمع آوری آب آبدوی برای آبیاری کمکی ( مایرز و همکاران (۲۰۰۱ اشاره داشت .