سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: سومین کنگره بین المللی بهداشت، درمان و مدیریت بحران در حوادث غیرمترقبه

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

محمد نوبخت – ستاد نیروی دریایی سپاه – مرکز پژهشهای طب دریا

چکیده:

عبارت » پزشکی دریایی « و » امدادرسانی در دریا « که در چندین سـال اخیـر در ادبیـات علـوم پزشـکی جهـان کاربردهـای فراوانی یافته است در واقع شاخه ای از علوم پزشکی است که منحصراً در حوزه دریا به فعالیـت پرداختـه ، رابطـه بیمـاری هـا و مشکلات زیستی مرتبط با فضای آب و دریا ، و نجات مصدومان و مجروحان در این اقلیم را به چالش کشیده است . با ایـن همـه
پزشکی دریایی و امدادرسانی به مصدومان حوادث دریایی علمی نوپا نیست و از گذشته های دور، مردمان ، به خصوص آنانی کـه در سرزمین های ساحلی می زیستند، به طور اختص اصی به آن می پرداختند . طبیعی است که کار و زندگی در هر محیط، خطرات و مشکلات خاص همان محیط را در پی خواهد داشت . دریانوردان و مردمانی که در سواحل دریاها زندگی می کنند نیـز، چـه از
لحاظ سبدغذایی و چه از لحاظ اقلیم زیست و کار شرایط و مخاطرات خاص خود را دارند . در ع رصه پزشکی دریایی آنچه قبل از درمان مصدومان بایستی مورد توجه قرار گیرد ، نجات آسیب دیدگان از اقلیم آب و خطرات مرتبط با آن است . از این رو مباحثی نظیر جستجو، نجات ، عملیات امداد و انتقال دریایی ، مدیریت بحران در امدادرسانی دریایی ، شناورهای امـدادی ، بیمارسـتانهای
دریایی، غواصی امدادی و … بخصوص در چند دهه ی اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است و کشورهای دارای نیـروی دریـایی باقدرت . توان و توجه خاصی را معطوف این عرصه نموده اند . ایران به عنوان کشوری که در مرزهای جنوبی و شمالی خود صاحب آبراه های بسیار استراتژیک است نیز لازم است تا از دو منظر به پدیده شـناورهای امـدادی توجـه نمایـد : امدادرسـانی نظـامی و غیرنظامی، که هر یک از این مقولات مقتضیات خاص خود را می طلبند . به واسطه اینکـه محـیط دریـا، محـیط طبیعـی زیـست انسان نیست، لذا شرایط و مقتضیات خاص خود را طلب می کند . نخستین و مهمترین این مقتضیات آن است که فـرد مـصدوم هم باید از صدمه ای که دیده نجات یابد و هم زندگی اش در محیط آب به خطر نیفتد . به بیان دیگر امدادرسان در دریا بایستی فردی مصدوم را ، جدای از اینکه دچار چه ترومایی شده، نخست از خطر خفگی نجات دهد . غیر از این در محـیط خـشکی فـرد مصدوم در ن قطه ای زمین گیر شده، منتظر امـدادگر مـی مانـد . امـا در محـیط دریـا بواسـطه حرکـت آب، معمـولاً مـصدومان مصافتهای قابل ملاحظه ای جابجا می شوند . همین نکته به ظاهر ساده می توانـد پدیـده امدادرسـانی دریـایی را بطـور جـدی پیچیده نماید . لذا آنچه پیش از درمان مصدومان مطرح می شود، امداد و نجاتی کارآمد و منطبق بر استاندارهای پزشکی اسـت . بطور کلی مراتب پنجگانه امداد عبارت خواهند بود از جستجو، نجات از منطقـه خطـر ) ) Hot Zone ، حفـظ شـرایط مـصدوم و انتقال تا نقطه امداد، پست امداد و ارائه کمک اولیه و انتقال به مرکز درمانی مجهزتر، که به تمام ایـن پـنج مرحلـه بایـد اصـل نجات از آب و خطرات ناشی از آن ( از خفگی تا حیوانات خطرناک دریا ) را نیز افزود . اگرچه در برآورهای حوادث غیرمترقبـه در کشور، به واسطه این که سوانح دریایی در ایران انگشت شمارند ، کمتر به حوادث دریایی اشاره و توجه شده است، اما بروز زمین لرزه سال گذشته در جزایر لارک و قشم، و تبعات سونامی در سواحل جنوبی ایران، باعث شد که گروه های تحقیقاتی کشور بـه پدیده امداد و انتقال دریایی و حوادث غیرمترقبه آن، اهم از تصادفات شناوری، طوفانها، زلزلـه هـای دریـایی و … توجـه بیـشتر نمایند و به سیاستگ ذاران این عرصه متذک ر شوند . بخصوص اینکه علی رغم وسعت مرزهـای سـاحلی و تعـدد جزا یـر کوچـک و بزرگ در خلیج فارس، متأ سفانه هنوز کار دقیق و دستورالعملی علمی برای برخورد با حـوادث دریـایی وجـود نـدارد یـا بـسیار محدود است . این کمبود علاوه بر حوزه نظری، حوزه تجهیزاتی را نیز در بر می گیرد . به هر تقدیر چه در خشکی و چه در دریـا، استفاده از یک وسیله نقلیه مناسب به منظور جستجو، نزدیک شدن به مصدوم، نجات وی و انتقال او به مراکز درمـانی ضـروری می نماید . هر چه محیط و میدان عمل گروه امدادرسان پیچیده تر باشد، وسیله نقلیه، که در این عرصه آمبولانس نامیـده مـی سود، باید از توانمندی های بیشتری برخوردار باشد . این آمبـولانس ممکـن اسـت یـک اتومبیـل ، یـک بـالگرد و یـا یـک قـایق باشد . آمبولانسهای دریایی دارای کلاسها و گروه بندی های متنوعی هستند که در این مقاله به ذکـر یـک نمونـه از هـر کـلاس
اشاره خواهد شد و در نهایت بر اساس جغرافیای در یایی خلیج فارس و دریای خـزر، یـک سـاختار مناسـب بـرای آمبولاسـهای دریایی ایرانی پیشنهاد می شود .