سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: دهمین کنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات

تعداد صفحات: ۲۳

نویسنده(ها):

محمد رضا جلال کمالی – محقق ارشد گندم و نماینده مرکز بین المللی تحقیقات ذرت و گندم

چکیده:

گندم (Triticum spp) در محدوده وسیعی از شرایط اقلیمی و مناطق جغرافیایی تولید می شود و غذای اصلی برای بخش عمده ای از جمعیت افزاینده جهان می باشد . انتظار می رود، تقاضا برای گندم، بر اساس تولید و تغییرات ذخیره کشورها، از ۶۲۱ میلیون تن در سال های ۲۰۰۴ – ۲۰۰۶ میلادی به ۷۶۰ میلیون تن در سال ۲۰۲۰ میلادی، به حدود ۸۱۳ میلیون تن در سال ۲۰۳۰ میلادی و به بیش از ۹۰۰ میلیون تن در سال ۲۰۵۰ میلادی افزایش یابد. این به معنی آن است که رشدی معادل ۱/۶٪ در سال در دوره ۲۰۰۵-۲۰۲۰ ، ۱/۲٪ در سال در دوره ۲۰۰۵-۲۰۳۰ و ۰/۹٪ در سال در دوره ۲۰۰۵-۲۰۵۰ نیاز می باشد، تا عرضه جهانی گندم تقاضای جهانی برای آنرا تامین کند . انقلاب سبز در سا ل های ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۹ میلادی میانگین عملکرد گندم را در کشورهای در حال توسعه به ۳/۶٪ در سال ترقی داد . هر چند این سرعت رشد در این کشورها در فاصله سا ل های ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۴ میلادی به ۲/۸٪ در سال تقلیل یافت ، سپس به ۱/۱٪ در سال در دوره سا ل های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۵ میلادی نزول کرد و از سرعت رشد / سال تقلیل یافت ، سپس به ۱جمعیت در این کشورها عقب ماند . کند شدن سرعت رشد تولید می تواند معلول عو امل مختلفی از جمله : افزایش قیمت نهاد ه ها، کاهش حاصلخیزی خا ک ها ، کاهش منابع آب آبیاری ، مدیریت ناکار آمد نظا م ه ای زراعی ، سیاستگذاری نامناسب ، قیمت (تا سا ل های اخیر بهای گندم به تدریج افت پیدا می کرد ) و شاید تغییرات اقلیمی باشد. در بسیاری از نظا م های زراعی ، فاصله بین عملکرد در شرایط زارعین و پتانسیل عملکرد دانه گندم در کرت های به نژادی بیش از ۴۰ % می باشد . دلایل دیگر برای کاهش سرعت رشد تولید را می توان افزایش فراوانی ها و کوتاه شدن فاصله خشکسال ی ها دانست . در این مجموعه تلاش شده است ضمن تجزیه و تحلیل وضعیت گندم در گذشته ، حال و آینده ، برخی سناریوهای جایگزین برای تکامل صنعت گندم طی دو دهه آینده ارائه و بحث شوند . بی ثباتی اقتصاد جهانی و اقتصا د های کلان بعلاوه باز دارنده ها و تسهیل کنند ه ها ی خاص نیزکه بر بهره وری گندم اثر گذار می باشند ، مورد بحث و تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. تغییرات اقلیمی نیز به عنوان یکی از مهمترین مجموعه تغییرات جهانی که آینده تولید و مصرف گندم را رقم خواهد زد ، مورد بحث قرار گرفته است . تهدیدها و فرص ت های عمده مرتبط با محققین و به نژادگران گندم و در نهایت برخی نتیجه گیر ی ها در ارتباط با الوی ت های خیلی محتمل برای آینده به عمل آمده است . تغییرات اقلیمی برای محققان گندم چالش مهمی محسوب می شود ، چون با این تغییرات باید بیشتر به تن ش های گرما ، خشکی، شوری، افزایش فشار تن شهای زنده و ناپایداری اقلیم به پردازند.