سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: نهمین کنگره سراسری همکاریهای دولت، دانشگاه و صنعت برای توسعه

تعداد صفحات: ۳

نویسنده(ها):

هادی صدرپور – موسسه تحقیقاتی ایران گسترش

چکیده:

تشکیل دولت ، صنعت و دانشگاه به شکل مدرن ، علیرغم قدمت چند هزار ساله این سرزمین ، از قدمت تاریخی بر خوردار نیست . مقاله حاضر چگونگی پیدایش و تکامل و توسعه موسسات تمدنی جدید در ایران را تا حال حاضر بررسی نموده و ساختار هر یک از موضوعات سه گانه را از بدو تولد تا کنون بدون توجه به کنش های سیاسی حاکم بر آنها و صرفا از بعد تکوین ساختاری و تحولات صورت گرفته در طول حیات خود ، بدون تحلیل علت و معلول ها که خود بحث جداگانه ای می باشد ، مورد توجه قرار داده است .
صنعت مدرن ایران که مراد از آن تولید کارخانه ایست نخست در دوران شاه عباس صفوی تاسیس و در آن دوره بیش از ۲۲ کارخانه که در هر یک بطور متوسط ۱۵۰ نفر کار می کردند وجود داشت . در دوران نادر سعی بر ایجاد صنعت کشتی سازی به عمل آمده و ناکام مانده است گرچه کارخانه توپ ریزی در بندر گمبرون به بهره برداری رسیده و بعد از نادر از بین رفته است . در دوران قاجار به همت امیر کبیر و سپهسالار و با تلاش تجار، کارخانجاتی ایجاد شده اند که در پایان دوره قاجار تعداد این کارخانجات به ۶۱ واحد رسیده است که ۴۱ کارگاه متعلق به سرمایه گذاران خارجی بوده است . امیر کبیر نخستین دولتمرد تاریخ است که تولید به روش مهندسی معکوس و کپی سازی را معمول نمود . در دوران پهلوی اول با انجام پروژه های زیر بنایی ارتباطات و دایر نمودن صنایع مصرفی و واسطه ای برای تامین مایحتاج مردم ، مقدمه سازی صنعتی شدن کشورو مدرن سازی اقتصاد آغاز می شود و طی ۲۰ سال ۶۳ کارخانه با سرمایه گذاری ۲ میلیارد ریال تاسیس می شود . (۱۳۲۰) از این تاریخ طبقه کارگران صنعتی در ایران شکل می گیرد و تعداد کارگران صنعتی به بیش از ۳۰ هزار نفر می رسد . بعد از پایان جنگ جهانی دوم و آرام شدن کشور ، برای نخستین بار در تاریخ ایران ، اولین برنامه عمران کشور بنام برنامه هفت ساله اول عمرانی (۱۳۲۷-۳۴) تدوین می گردد و با تاسیس سازمان برنامه در سال ۱۳۲۷ نظارت بر اجرای برنامهول به عهده این نهاد جدید واگذار می شود . تحولات بزرگی با انجام اصلاحات ارضی و نیز بنیان گذاری صنایع سنگین کشور در دوره برنامه سوم عمرانی (۱۳۴۲-۴۶) در مناسبات اجتماعی ،قتصادی و صنعتی کشور آغاز می گردد و این مقطع سر آغاز تحولات توسعه ای ایران می گردد .. در طی برنامه پنجم ۲/۵ (۱۳۵۲-۵۶) میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی در کشور انجام گرفت . در پایان دوره پهلوی تعداد ۴۵۰۰ تا ۴۸۰۰ واحد صنعتی بزرگ با اشتغال صنعتی حدود ۴۰۰ هزار نفر باضافه پروژه های بزرگ در دست احداث بجا می ماند .