سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: سومین کنفرانس بین المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه

تعداد صفحات: ۱۲

نویسنده(ها):

جعفر میرزائی –

چکیده:

بروز سوانح و بلایای طبیعی و حوادث غیرمترقبه، با پیامدها و عواقب روانی اجتماعی متعددی همراه است. باتوجه به تبعات حاصل از پیامدها، تلاش برای کاستن از اثرات درد و رنج روان‎شناختی افراد جامعه بلادیده، وظیفه ضروری بر متخصصان بهداشت روانی است.
مداخلات روانی اجتماعی به مجموعه فنون و روش‎های درمانی که برای کمک به افراد، در جهت کنترل شرایط بحران‎زا و با هدف کمک و امداد به قربانیان بلایا که در هر زمان پس از بلایا که افراد دچار بحران می‎شوند اطلاق می‎گردد (اهرنرایک ، مک کواید ۲۰۰۱).
علائم اختلال استرس پس از حادثه به سه دسته کلی طبقه‎بندی شده‎اند:
۱) یادآوری و تجربه مجدد صحنه‎های دردناک حادثه
۲) اجتناب از افکار و موقعیت‎های یادآورنده مربوط به حادثه و کرختی هیجانی
۳) برانگیختگی شدید (کاپلان ، سادوک ۲۰۰۵) .
یکی از مؤثرترین روش‎های روانی اجتماعی در درمان مبتلایان به (PTSD)درمان‎های شناختی، رفتاری (cognitive Behavior therapy) به همراه شیوه‎های حمایتی است که به‎صورت انفرادی و گروهی اجرا می‎گردد(نات و همکاران ۲۰۰۰، میرزایی و همکاران۱۳۸۱– ۱۳۸۵،۱۳۸۶، ۲۰۰۴، فوآ و همکاران ۲۰۰۷) .
روش‎های انفرادی رفتاری شناختی به مجموعه فنون آرمسازی کاربردی عضلانی musele Relaxation آموزش کنترل و مدیریت فشار روانی (stress management Training) و مواجهه‎سازی یا رویارویی تصوری و واقعی Imaginal and invivo Exposure و بازسازی شناختی cognitive Restructuring اطلاق می‎شود(فوآ و همکاران ۲۰۰۶).
روش‎های گروهی به مجموعه روش‎هایی مانند بازگویی روان‎شناختی، Psychological Debriefing همراه با روش‎های بهبودسازی ذهنی، تشویق و ترغیب افراد به بیان روایت داستان خود می‎شود (یول و همکاران ۲۰۰۲)، آموزش هنرهای نمایشی و بیانگری Expressive Art برای برون‎ریزی هیجانات و بازسازی احساسات همراه آن (میچن بام ۲۰۰۰) و مداخلات متمرکز بر کارهای گروهی حل سوگ و ضربه می‎باشد (لائور و ولمر ۲۰۰۲) .
روش پژوهش حاضر مروری بر ادبیات تحقیق و به‎صورت سیستماتیک صورت گرفته است، منابع موردنظر مطالعه از بانک اطلاعات پزشکی، MEDLINE مقالات و کتب اصلی در سال‎های (۲۰۰۷-۱۹۹۰) گردآوری شده است.
یافته‎های بررسی حاضر بر روی افراد مبتلا به PTSD ناشی از بلایای طبیعی، حوادث غیرمترقبه، جنگ و تهاجم جنسی و تصادفات با وسایل نقلیه بیانگر آن است در مراحل حاد و فوریتی پس از سانحه درمان شناختی-رفتاری جزء مؤثرترین درمان‎ها خصوصاً روش مواجهه‎سازی می‎باشد و در مراحل مزمن و شدید PTSD دارو درمانی خصوصاً SSRIs به‎علاوه روش‎های روان درمانی CBT مؤثر می‎باشد. نتیجه‎گیری از مرور درمان‎های روانی اجتماعی، این مجموعه روش‎های درمانی را بهترین و مؤثرترین رویکرد را در کارآزمایی کنترل شده تصادفی معرفی کرده است.
نتیجه‌گیری: با مروری بر پژوهش های انجام شده مجموع روش‌ها و درمان‌های ترکیبی به صورتی که در روزهای اول پس از سانحه مفیدترین روش‌ها، مانند بازگویی روانشناختی PD که به صورت گروهی و پس از شناسایی افراد در معرض خطر روش‌های آرامسازی به‌علاوه آموزش مدیریتاسترس و سپس مواجهه درمانی تصوری و در صورت مزمن شدن، درمان دارویی به روش‌های فوق اضافه می‌گردد.