سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: اولین همایش ملی حبوبات

تعداد صفحات: ۳

نویسنده(ها):

علی اکبر محمودی – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان
حسین مصطفایی – محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل
منصور صفی‌خانی – محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد
حسن بغدادی – مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین

چکیده:

یکی از مشکلات نابهنجار فعلی میلیونها نفر از مردم خصوصاً آنهائی که در مناطق خشک زندگی می‌کنند، کمبود پروتئین است. حبوبات یکی از مهمترین منابع غذائی سرشار از پروتئین(۱۸ تا ۳۲ درصد) می باشد. یک برنامه اصلاحی زمانی موفق است که دو عامل تنوع و انتخاب در گیاه مورد آزمایش وجود داشته باشد، لذا استفاده از یک کلکسیون غنی از ژرم‌پلاسم عدس همانند آنچه در ایکاردا وجود دارد بسیار مفید می‌باشد. لاینهای این آزمایش نیز از میان لاینهای برگزیده همین کلکسیون به ایران ارسال شده است. این آزمایش شامل ۲۴ لاین همراه با یک رقم عدس شاهد محلی در قالب طرح لاتیس ساده ۵*۵ در دو تکرار در مناطق اردبیل، قزوین و گچساران اجرا گردید. صفات مورد بررسی در این آزمایش شامل تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی ، درصد پوشش، ارتفاع بوته، وزن صددانه و عملکرد دانه بود. پس از اتمام یادداشت‏برداریها، تجزیه مرکب داده‏های ‏آزمایش به وسیله رایانه انجام گرفت. در ایستگاه اردبیل بین لاینها و ارقام در مورد تمام صفات ثبت شده به استثناء ارتفاع بوته تفاوت آماری معنی‌داری وجود داشت. بالاترین میزان عملکرد دانه مربوط به لاین ILL9894 بود. در این آزمایش فقط پنج لاین دارای میانگین عملکرد کمتر از شاهد بودند. در ایستگاه قزوین بین لاینها و ارقام در مورد تمام صفات ثبت شده به استثناء ارتفاع بوته تفاوت آماری معنی‌داری وجود داشت در این آزمایش، میانگین عملکرد رقم شاهد، بالاترین میزان عملکرد بعد از لاین ILL9833 محسوب شد. در ایستگاه گچساران از لحاظ آماری بین لاین‌ها اختلاف عملکرد قابل ملاحظه‌ای وجود داشت. لاین۱LL9890بیشترین میزان عملکرد را در این ایستگاه به خود اختصاص داد. میانگین عملکرد شاهد در این آزمایشرتبه دوم بالاترین عملکرد را داشت. نتایج تجزیه واریانس مرکب صفت عملکرد نشان داد که تفاوت میانگین عملکرد لاینها بین ایستگاه‌های آزمایشی معنی‌دار بود. به طوری که ایستگاه گچساران با میانگین عملکرد ۵/۱۶۳گرم درمترمربع بیشترین و ایستگاه‌های اردبیل و قزوین به ترتیب با ۱۳۲/۲و ۵۲/۴ گرم در متر مربع در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. همچنین بیشترین عملکرد در بین لاین‌های مورد آزمایش به لاین ILL 323با میانگین ۱۴۰/۹ گرم در متر مربع و کمترین آن به لاین ILL1851با میانگین ۶۰/۱گرم در متر مربع اختصاص داشت. میانگین عملکرد رقم شاهد ۱۳۴/۱گرم در متر مربع بود. با توجه به وجود اثر متقابل معنی‌دار ژنوتیپ در مکان و متفاوت بودن روند برتری میانگین عملکردها در مناطق، هیچ لاینی دارای عملکرد برتر در هر سه منطقه نبود و لاینهای ILL9833 ، ILL9894 و ILL9890به ترتیب با میانگین ۱۰۰/۲، ۱۵۷ و ۱۹۷ گرم در متر مربع بیشترین عملکردها را در ایستگاه‌های قزوین، اردبیل و گچساران داشتند.