سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: اولین همایش ملی حبوبات

تعداد صفحات: ۳

نویسنده(ها):

علی اکبر محمودی – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان
منصور صفی خانی – محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد

چکیده:

عدس به عنوان غذا، منبع پروتئینی با ارزشی است که همراه با این خصوصیت و توانائی رشد در شرایط محیطی نامناسب و خاک‌های فقیر توانسته است تا به امروز به عنوان یک گونه غذائی باقی بماند. این تحقیق که به منظور انتخاب بهترین لاینها و ارقام عدس از آزمایشات پیشرفته ایستگاه تحقیقات دیم شمال خراسان در دو سال زراعی اجرا گردید، شامل دو آزمایش است که به ترتیب آزمایش اول و دوم دارای ۱۱ و ۹ لاین و رقم عدس (با احتساب شاهد محلی) هستند. لاینهای این تحقیق در سال‌های گذشته از ایکاردا به ایران ارسال شده و پس از انجام آزمایشات مقدماتی مقایسه عملکرد به آزمایشات پیشرفته راه یافته‌اند. صفات مورد بررسی در این آزمایش شامل تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی ، درصد پوشش، ارتفاع بوته، وزن صددانه و عملکرد دانه بود. پس از اتمام یادداشت‏برداریها، تجزیه ساده و مرکب داده‏های ‏آزمایش به وسیله رایانه انجام گرفت. نتایج نشان داد که در آزمایش اول، در سال اول اختلاف عملکرد معنی‌داری بین ژنوتیپ‌ها وجود داشت و کلیه لاینها دارای عملکرد بالاتری نسبت به شاهد محلی (رقم رباط) بودند. بیشترین میزان عملکرد مربوط به لاینILL 6030 با متوسط عملکرد ۵۴۰ کیلوگرم در هکتار بود. اما در سال دوم هیچیک از لاینها دارای تفاوت آماری قابل ملاحظه‌ای با شاهد از نظر عملکرد نبودند. تجزیه مرکب داده‌های این آزمایش نشان داد که بین میانگین سال اول و دوم تمام صفات مورد آزمون تفاوت‌ها معنی‌دار بود. همچنین این معنی‌داری در مورد عامل ژنوتیپ نیز صادق بود. اثر متقابل سال و ژنوتیپ نیز در مورد تمام صفات به استثناء ارتفاع بوته معنی‌دار بود تجزیه مرکب عملکرد این آزمایش نشان داد که بیشترین و کمترین میانگین عملکرد دانه به ترتیب مربوط به ILL 6206 و رقم محلی رباط (به ترتیب با ۴۵۸/۳ و ۲۸۸ کیلوگرم در هکتار) بود. در آزمایش دوم، در سال اول تفاوت عملکرد بین لاینها معنی‌دار بود و کلیه لاینها از شاهد محلی برتر بودند.بیشترین میزان عملکرد مربوط به لاین FLIP 96-8L با میانگین ۳۸۲ کیلوگرم در هکتار بود. اما در سال دوم بین لاینها از نظر میانگین عملکرد، تفاوت آماری قابل ملاحظه‌ای وجود نداشت و رقم شاهد برتر از لاینهای مورد آزمایش بود. در تجزیه مرکب آزمایش دوم، بین سالهای مورد آزمایش، کلیه میانگین‌ صفات مورد بررسی با هم اختلاف آماری معنی‌دار داشتند. همچنین به استثناء صفت عملکرد، بین ژنوتیپ‌ها از لحاظ سایر صفات نیز اختلاف آماری معنی‌دار بود. همچنین اثر متقابل سال و ژنوتیپ در مورد عملکرد و وزن صددانه و تاریخ رسیدگی معنی‌دار نبود. در مورد عملکرد، بیشترین و کمترین میزان عملکرد(میانگین دو ساله) به ترتیب مربوط به لاین FLIP 96-14L و رقم گچساران بود. علت برتر بودن عملکرد شاهد محلی نسبت به سایر لاینها و ارقام در سال دوم، مربوط به شرایط آب و هوائی ویژه آن سال می‌باشد.