سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: اولین همایش ملی حبوبات

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

محمد صالحی – دانشجوی کارشناسی ارشد اصلاح نباتات دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
علی حق نظری – استادیار دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان
فرید شکاری – استادیار دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان
نبی اله نعمتی – استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین

چکیده:

به منظور ارزیابی شاخص های مقاومت به خشکی، آزمایشی با استفاده از طرح کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط تنش و بدون تنش خشکی برای۲۰ژنوتیپ عدس در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی زنجان در سال زراعی ۱۳۸۳ اجرا گردید.براساس عملکرد در شرایط بدون تنش(YP) و تنش(YS) ، شاخص های کمی مقاومت به خشکی از قبیل: میانگین بهره وری(MP) ، شاخص تحمل(TOL) ، میانگین هندسی بهره وری(GMP) ، میانگین هارمونیک(HM) ، شاخص حساسیت به تنش(SSI) ، شاخص معیار برتریت(P) وشاخص تحمل تنش(STI) محاسبه شدند.اختلاف بسیارمعنی داری بین کلیه شاخصها و عملکردهای بدون تنش و تنش وجود داشت که بیانگر وجود تنوع ژنتیکی و امکان انتخاب برای مقاومت به خشکی و دورگ گیری برای مطالعات ژنتیکی و اصلاحی بعدی می باشد. در شرایط تنش و بدون تنش آبی بیشترین عملکرد و نیز بیشترینSTI,GMP, HM و MPمتعلق به ژنوتیپ شماره ۵ (TN-1768)بود.تحلیل همبستگی عملکرد درمحیط تنش و بدون تنش و شاخص های مقاومت به خشکی نشان داد کهGMP,STI,HM ,MPمناسب ترین شاخص ها برای غربال سازی ژنوتیپهای عدس می باشند.با توجه به این چهار شاخص و عملکرد بالا در دو محیط تنش و بدون تنش بهترین لاینهای مقاوم به خشکی ژنوتیپهای ۵(TN-1768)، ۱۹(زیبا) و۱ (Flip-97-8) تشخیص داده شدند. نمودار چند متغییره بای پلات نشان داد که ژنوتیپ های ۵(TN-1768) ، ۱۸( قزوین) ،۴ (TN-1751) ، ۱(Flip-97-8) ، ۱۹ (گچساران )و ۶ (ILL-6439)در مجاورت بردارهای مربوط به شاخص های مقاومت به خشکی یعنیGMP,STI,HM,MPقراردارند.همچنین توزیع لاینها در فضای بای پلات وجود تنوع ژنتیکی ژنوتیپها نسبت به تنش خشکی را نشان داد.تجزیه خوشه ای نشان داد که بیشترین فاصله ژنتیکی بین ژنوتیپهای مقاوم۵(TN-1768) ، ۴ TN-1751)) ، ۱۵ (TN-1756) ، ۱((Flip-97-8، ۶ (ILL-6439)و ۱۸ ( قزوین) و ژنوتیپهای حساس۳ (TN-1778)، ۹ (ILL-6030) ، ۷ (ILL-7135) ،۱۷ (TN-1773) ،۱۱(TN-1758)، ۲۰(گچساران (و۱۶(ILL-6002) می باشد.