سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: پنجمین همایش زمین شناسی مهندسی و محیط زیست ایران

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

سحر فاضلی – دانشجوی کارشناسی ارشد علوم خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز
علی ابطحی – استاد بخش علوم خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز
Rosa M. Poch – استاد بخش علوم خاک دانشگاه LLEIDA اسپانیا

چکیده:

از آنجایی که خاک یکی از مهمترین زیر بنای تمدن هر کشوری به شمار میرود،لذا برای موفقیت هر چه بیشتر در پروژه های عمرانی و آبادانی کشور لازم و ضروری است که منابع خاکی به دقت مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرند . حدود ۴,۲ کیلومتر مربع از خاک های ایران گچی هستند . عوامل متعددی از جمله حاصلخیزی کم،سله های عمودی ،شوری ،شکل گیری گودالها و تخریب سیستم های زهکشی و ساختمان های هیدرولیکی باعث شده که این خاک ها بیشتر مورد توجه خاکشناسان قرار گیرند .
مورفولوژی و میکرومورفولوژی خاک های منطقه جویم لارستان واقع در جنوب شرقی استان فارس مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت . با توجه به نتایج آزمایشات فیزیکو شیمیایی این خاکها مشاهده می شود که خاک های این اراضی در برخی از نقاط به شدت گچی هستند . مشاهدات میکروسکوپی نیز این نتایج را تایید کرده و دیده شده که پدوفیچر غالب این خاک ها پدوفیچر های گچی بوده که شامل انواع پرشدگی های نرم و سخت ،کوتینگ ،نودولهای تیپیک و پدیده دوقلویی کریستال های گچی هستند . مقدار گچ در طول پروفیل های گچی از سطح به عمق افزایش می یابد . مقدار، مورفولوژی و اندازه این بلور ها تابع فرآیند های پدوژنیکی هستند . منبع اصلی حضور گچ در این خاکها به احتمال زیاد انتقال این ماده از رسوبات گچی سازند های آغاجاری و رازک توسط آب های جاری بوده است . در خاک های تکامل یافته شکل غالب گچ بلور های عدسی شکل ) ) Idiotopic بوده در حالی که در خاک های کمتر تکامل یا فته عمدتا میکرو بلورهای نسبتا دایره ای و یا شبه شش ضلعی ) ) Hipidiotopic, Xenotopic مشاهده شده است . حضور محلول های اشباع و میزان انرژی آزاد موجود در حفره های خاک به عنوان عامل مهمی در تشکیل و تبلور بلور ها نقش دارند . خاک های گچی به دلیل کمبود نیروی چسبندگی معمولا دارای خاکدانه های ضعیفی بوده و ساختمانی ناپایدار دارند . لذا خطر بروز فرسایش و همچنین نشت و یا فروریزی بناهای هیدرولیکی مانند کانال های آبیاری و یا هر نوع ساختمان و لوله گذاری در آنها زیاد است . به همین جهت پیش از هر گونه عملیات ساخت و ساز و یا احداث سیستمهای زهکشی بایستی راهکار هایی جهت افزایش پایداری ساختمان و خاکدانه ها اندیشیده شود .