سال انتشار: ۱۳۷۹

محل انتشار: چهارمین کنفرانس سد‌سازی ایران

تعداد صفحات: ۱۲

نویسنده(ها):

یوسف خلج امیرحسینی – مدیربخش تحقیقات صحرایی و محیط زیست مرکز تحقیقات آب
سیدمحمد مسجدی – کارشناس ارشد معاونت پژوهشی سازمان مدیریت منابع آب

چکیده:

سد مخزنی ۱۵ خرداد در استان مرکزی و در نزدیکی شهرستان دلیجان بر روی رودخانه قمررود به منظور مهار آبهای سطحی و تامین آب شرب شهرستان قم و مصارف کشاورزی پایین دست محل سد، احداث شده است. این سد از نوع سدخاکی غیر همگن با سرریز نیلوفری می باشد که حجم کل مخزن ۲۰۰ میلیون متر مکعب است.کارهای مطالعاتی سد در سال ۱۳۶۶ آغاز و در اواسط سال ۱۳۷۳ عملیات اجرایی آن خاتمه یافته است. بطور کلی هدف اصلی از این مطالعات در درجه اول تعیین عوامل شور کننده آب مخزن سد بوده که به منظور سهولت در مطالعات این بخش از کار به دو قسمت زیر تفکیک و بررسی عوامل در این دو ناحیه تقسیم گردید.الف) مطالعه منابع شورکننده آب مخزن در حوضه آبریز.ب)مطالعه منابع شورکننده آب در داخل مخزن سد. بخش دیگر مطالعات مربوط به لایه بندی آب مخزن سد بوده است. اصولا با احداث سد علی الخصوص بر روی رودخانه های لب شور و ذخیره نمودن آب در دریاچه پشت این سدها، پدیده لایه بندی حرارتی و شوری که نتیجه شرایط آب و هوایی و خصوصیات جریانهای ورودی به مخزن سد ۱۵ خرداد وجود این پدیده را در آن اثبات نموده است. با انجام کلیه مطالعات و بررسی های فوق و در نهایت با مشخص شدن مناطقی که بیشترین سهم را در شور نمودن قمرود و آب مخزن ۱۵خرداد دارند راهکارهای مختلف از جمله احداث بندهای انحرافی ، دیواره ناتراوا، یا استفاده از کانالهای انتقال آبشو جهت جلوگیری از ورود آنها به مخزن و حوضچه های تبخیر ارائه شده است همچنین در خصوص بهره برداری بهینه از آب در مدت تقریبا ۸ ماه از سال که پدیده لایه بندی در آب مخزن سد اتفاق می افتد، منحنی فرمان برای برداشت بهترین کیفیت آب سد تهیه و ارائه گردیده است.