سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: دومین کنفرانس سراسری آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

داریوش حیاتی – ا ستادیار دانشگاه شیراز

چکیده:

بخش کشاورزی بزرگتر ین مصرف کننده آب در کشور ایران است . این در حالی است که مناطق جنوبی کشور در سالهای اخ یر با تنشهای کم آبی فراوانی مواجه بوده است . در این مطالعه رابطه بین تحل یل آبهای ز یرزمینی و تنش های معیشتی کشاورزان مورد کنکاش قرار گرفته است . بنابراین هدف اص لی این پژوهش بررسی رفتارهای فنی و اجتماعی کشاورزان در شر ایط بحران آب و تحل یل منابع آب ز یرزمینی بوده است . برای این منظور دو دسته روستا با شر ایط اقلیمی، الگوی کشت و نظام کشاورزی مشابه انتخاب گرد ید. دسته اول روستاها یی بوده اند که با تحل یل شد ید آبهای زیرزمینی مواجه بوده اند و دسته دوم، روستاها یی بوده اند که در رابطه با وضع یت آبهای ز یرزمینی با هیچگونه تنشی مواجه نبوده اند . سپس بهره وری مصرف آب کشاورزی و وضع یت فقر و مع یشت خانوارهای کشاورز در روستاهای مذکور محاسبه شده و دو دسته روستاها در رابطه با متغ یرهای مذکور مورد مقایسه قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که کشاورزان ساکن در روستاهای مواجه با تحل یل آبهای ز یرزمینی، درگ یر یک رقابت خطرناک بمنظور استحصال هر چه بیشتر آبهای ز یرزمینی بوده اند . درگیر شدن در چ نین رقابتی موجب شده که بهره وری مصرف آب در بین این دس ته از کشاورزان بشدت پا یین آید. از یافته های این مطالعه یک مدل مفهومی طراحی شده است. در پایان مقاله، پیشنهادات کارکردی بمنظور اعمال اقدامات کنترلی و ارتقاء سطح مهارتهای کشاورزان در راستای بهره وری مصرف آب ارائه گردیده است.