سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: دومین کنفرانس سراسری آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

هرمزد نقوی – استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان
اعظم جعفری – کارشناس ارشد خاکشناسی

چکیده:

توابع انتقالیPTF) در علم خاکشناسی به توابعی گفته می شود که قادر باشند برخی از خصوصیات خاک را با استفاده از ویژگی های آسان آن تخمین بزنند . این ویژگ ی های آسان خاک یا بصورت معمول در آزمایشگاه اندازه گیری می شود و یا اینکه اندازه گیری آنها نیاز به هزینه زیادی ندارد . واژه توابع انتقالی اولین بار توسط بوما در سال ۱۹۸۹ معرفی شد . او این واژه را به توابعی اطلاق کرد که داده های موجود ر ا به داده هایی که موجود نیستند ولی به آنها نیازداریم، تبدیل می کنند. در نقشه برداری خاک بیشتر داده های آسان خاک نظیر مرفولوژی، بافت خاک، ساختمانpHو هدایت الکتریکی عصاره اشباع اندازه گیری می شود. با استفاده از توابع انتقالی می توان به تعداد این داده ها با استفاده از داده های موجود اضافه کرد . بنابراین کمبود داده های مورد نیاز خاکشناسی با استفاده از این توابع جبران می گردد. توابع انتقالی از انواع رگرسیونها و یا مکانیسم های دیگر تبدیل داده (مانند شبک ه های عصبی ) بهره می برند. هرچند که تا سال ۱۹۸۹ کسی توابع انتقالی را نامگذاری نکرده بود، اما حقیقت این است که مطالعه متون علمی نشان می دهد، استفاده از توابع مختل ف جهت تخمین خصوصیاتی از خاک که اندازه گیری آنها دشوار است، سابقه طولانی ای دارد . برخی از آژانس های خاکشناسی فرمول های تجربی جهت برآورد ویژگی های دشوار خا ک مختص خود استف اده می کردند (بصورت غیر رسمی ). البته این عمل احتمالا بدلیل دشواری هایی که آنها در عمل با آن روبرو بوده اند، هزینه های زیاد و همچنین در اختیار داشتن بانک داده غنی ای که در دست داشته اند، انجام شده است . تا امرو ز بیشترین تحقیقات در مورد توابع انتقالی در زمینه تخمین میز ان آب خاک (منحنی خصوصیت رطوبتی )، هدایت هیدرولیکی و خصوصیات هیدرولیک خاک صورت گرفته است . دلیل این نوع توجه ، تعدد پارامتر ها، نبود روشهای مدون اندازه گیری پارمتر ها، دشواری و هزینه زیاد از یک سمت و از سوی دیگر نیاز مدل های جدید مطا لعه حرکت آب و املاح در خاک به پارامتر های هیدرولیک خاک می باشد. از این رو مدل های بسیاری برای برآورد خصوصیات هیدرولیک خاک ارائه شد ه است. در سا ل های اخیر استفاده از هوش مصنوعی و تکنیک شبکه های عصبی نیز به عنوان توابع انتقالی، در عرصه این علم مطرح شده است . هدف از این نوشتار معرفی مختصری از توابع انتقالی ، سوابق آنها در برآورد منحنی خصوصیت رطوبتی خاک و معرفی مدل های مبتنی بر شبک ههای عصبی می باشد